Een kwart van de Nederlanders gebruikt supplementen. Werken die allemaal? En hoe gebruik je ze op de juiste manier? Negen vragen aan wetenschapsjournalist Willem Koert, auteur van het boek Legale PEP.

Wat zijn supplementen eigenlijk?

Koert: "Supplementen heb je in verschillende soorten. Er is nu veel te doen over supplementen waarin allerlei verboden farmacologische stoffen zitten. Daarover gaat mijn boek niet. Ik heb me gericht op supplementen die natuurlijke stoffen bevatten: stoffen die in de natuur voorkomen en een gezondheidsbevorderende werking hebben."

Heeft het zin om die te nemen? Kunnen we niet beter gewoon gezond eten?

"Gezond eten is een voorwaarde voor een goede gezondheid: met een volwaardige voeding krijg je de meeste essentiële vitamines, mineralen en sporenelementen inderdaad wel binnen."

“Sommige voedingsstoffen kunnen op bepaalde vlakken de kwaliteit van je leven wel verbeteren”

"Maar er zijn ook stoffen in kruiden en planten die we niet zo snel binnenkrijgen. Bijvoorbeeld omdat ze in het regenwoud of het hooggebergte groeien. Voedingsstoffen waar je in principe zonder kunt, maar die op bepaalde vlakken de kwaliteit van je leven kunnen verbeteren."

Hoe dan?

"Traditionele volkeren gebruiken al eeuwenlang kruiden-, planten- en paddenstoelextracten. Bijvoorbeeld voor een beter humeur, een betere weerstand, snellere wondgenezing of om vermoeidheid te verdrijven."

"Dat deden we in Europa vroeger ook. Maar hier is die kennis met de opkomst van de moderne geneeskunde een beetje verloren gegaan. We kijken er soms zelfs op neer. In de media verschijnen vaak negatieve berichten over supplementen. Studies waarbij wél resultaten werden geboekt, blijven vaak onderbelicht."

Traditionele volkeren gebruiken al eeuwenlang kruiden-, planten- en paddenstoelextracten. (Foto: Thinkstock)

De werking van supplementen heeft dus wel een wetenschappelijke basis?

"Dat geldt zeker niet voor alle supplementen. Maar er zijn inderdaad honderden studies gedaan waarin proefper­sonen supplementen gebruikten waarin suppletie wél tot positieve resultaten leidde."

“Proefdieronderzoek zegt niets over de werking bij mensen”

"In mijn boek behandel ik alleen supplementen waarvan de werking in onderzoek is aangetoond. En dan ook nog bij mensen. Proefdieronderzoek zegt niks over de werking bij mensen."

Om wat voor supplementen gaat het?

"Onder meer om supplementen die het humeur verbeteren, de hersenen beter laten werken, verkoudheid kunnen voorkomen, helpen bij afvallen en spieren groter en sterker maken."

“Sommige supplementen kunnen het humeur verbeteren, verkoudheid voorkomen of helpen bij afvallen”

"Soms zijn het extracten van huis-tuin-en-keukenkruiden en -planten. Wist je bijvoorbeeld dat je sportprestaties toenemen als je rode bieten eet of rodebietensap drinkt?"

Heb je nog meer voorbeelden?

"Talloze. Met zink herstel je sneller van een verkoudheid. Astragalus verzacht hooikoorts. Panthetine is een natuurlijke cholesterolverlager. Saffraan is een natuurlijke gemoedsbooster. Van tyrosine ga je beter studeren. Met silicium bestrijd je rimpels van binnenuit. En ashwaganda is een kruid voor meer spierkracht."

Hoe gebruik je supplementen verstandig?

"Koop ze het liefst in een fysieke winkel, die worden gecontroleerd. Op internet is het vaak lastiger te achterhalen waar een producent vandaan komt en wat de samenstelling van de stof is die hij aanbiedt."

“Koop supplementen niet online, maar in een fysieke winkel”

"Koop je toch iets op internet en belooft de producent dat je er slanker, sterker of beter in bed van wordt, wees dan extra voorzichtig. Van afslank-, bodybuilding- en sekssupplementen is bekend dat er vaak verboden en gevaarlijke farmacologische stoffen in zitten."

"Probeer te achterhalen of het middel legaal is in Nederland. Bijvoorbeeld via de app van de Dopingautoriteit."

Wanneer kun je beter geen supplementen gebruiken?

"Als je ziek bent. Supplementen zijn geen medicijnen. Heb je iets onder de leden, ga dan naar een arts. Experimenteer niet met supplementen. Gebruik ze ook niet wanneer je medicijnen gebruikt. Sommige supplementen hebben effect op de werking of bijwerkingen van geneesmiddelen."

“Supplementen zijn geen medicijnen, ga naar een arts als je iets onder de leden hebt”

"Nog een no go: als je borstvoeding geeft of zwanger bent. Foliumzuur en omega 3-vetzuren kunnen wel, maar veel andere stoffen maken het immuunsysteem extra alert. Dat wil je niet als er een kind in je buik groeit met een ander DNA dan dat van jou."

Is het verder volledig ongevaarlijk?

"Het gevaar zit 'm niet in de supplementen zelf, althans niet bij natuurlijke middelen, maar in de manier waarop je met suppletie omgaat. Uit psychologisch onderzoek weten we dat sommige supplementengebruikers ongezonder en gevaarlijker gaan leven."

"Mensen die een afslanksupplement nemen, gaan bijvoorbeeld meer calorieën consumeren. Door de supplementen hebben ze een gevoel van onkwetsbaarheid."

"Aan de andere kant is dat maar een kleine groep. Het is ook bekend dat supplementengebruikers over het algemeen gezonder leven. In eigenlijk alle grote studies waarin onderzoekers jarenlang mensen volgen, blijkt dat zij jaren langer leven dan mensen die geen supplementen slikken."

Komt dat door de supplementen?

"Dat is lastig aan te tonen. Mensen die supplementen nemen om hun gezondheid te ondersteunen of bevorderen, leven over het algemeen al gezonder. Supplementen slikken is vaak onderdeel van hun gezonde leefstijl."

"Zo zou iedereen supplementen moeten gebruiken. Het zijn geen wondermiddelen. Maar als je ze gebruikt als steuntje in de rug bij een gezonde leefstijl, dan kunnen ze je op verschillende fronten helpen het beste uit jezelf te halen."

Willem Koert is wetenschapsjournalist. Zijn boek 'Legale PEP' verscheen begin mei.