Met een paar grote pannen, een thermometer en een pakket van basisingrediënten, kan iedereen in principe z’n eigen bier brouwen. Maar wil je echt een mooi product afleveren, dan zijn er verschillende factoren om rekening mee te houden. NU.nl wint advies in bij twee bierexperts.

Thuisbrouwer Wolter Jonkman won vorig jaar de Open Nederlandse Kampioenschappen amateurbierbrouwen. Ook hij kent de standaardpakketten van verschillende winkels en brouwerijen. "Zeker leuk om te proberen", vertelt hij. "Als je de instructies goed opvolgt, krijg je best een aardig resultaat. Maar als je een beetje met het virus besmet bent, wil je al snel meer."

Zorg dat basis goed is

"Je begint met water en gemoute granen", legt Jonkman uit. "Vooraf kneus je de mout met een walsenmolen, om zetmelen los te krijgen. Sommige mensen behandelen het water nog, dat doe ik zelf ook. Om de zuurgraad bijvoorbeeld een beetje aan te passen. Als die basis goed is, begin je met verwarmen."

Tijdens dat proces, ook wel 'maischen' genoemd, wordt het brouwsel op verschillende temperaturen gebracht om enzymen hun werk te laten doen, zodat het zetmeel wordt omgezet in verschillende suikers. Wanneer de vloeistof vervolgens wordt gefilterd, blijft er wort over. Breng dat samen met hop aan de kook, haal de hop eruit, koel het geheel af en voeg gist toe.

Basisbenodigdheden om bier te maken:

  • Water, mout, hop en gist
  • Brouwketel (of grote soeppan)
  • Maatbeker en weegschaal
  • Roerspaan
  • Thermometer
  • Reinigingsmiddel
  • Afsluitbare emmer
  • Lege bierflesjes

In details schuilen grote verschillen. Voeg je geroosterde mouten toe? Welke hoppen gebruik je? (Foto: AFP)

Begin met bestaande recepten

Het klinkt simpel, maar in ogenschijnlijke details schuilen grote verschillen. Voeg je geroosterde mouten toe? Welke hoppen en soort gist gebruik je? Kies je misschien nog voor lactosepoeder als extra toevoeging? "Alles begint bij je ingrediënten leren kennen", legt biersommelier en bierkeurmeester Gery Uijtenhaak uit. "Weten welke smaken je mouten geven, voor welke aroma's je hop zorgen, welke invloed gist op je bier heeft."

“Je moet weten welke smaken je mouten geven en voor welke aroma's je hop zorgen”
Gery Uijtenhaak, bierkeurmeester

"Als beginnende brouwer kun je het best starten met bestaande recepten, om zo het brouwproces onder de knie te krijgen. Een manier om mouten te leren kennen is door er simpelweg op te kauwen. Met bier kun je ongelooflijk veel smaken maken, met combinaties van mout en hop, of gist en hop. Dat kan goed passen, of juist helemaal niet."

"Jopen kwam een paar jaar geleden eenmalig met de Sumatra IPA", gaat Uijtenhaak verder. "Daar werden koffiebonen in de lagering (het rijpproces, red.) toegevoegd. Een sublieme combinatie van IPA en koffie. Buitengewoon mooi bier. Nog steeds jammer dat ze die niet nog een keer hebben gebrouwen."

Hoe je in grote lijnen te werk gaat:

  • Maal de mout
  • Verwarm een pan water naar 45 graden
  • Voeg de mout toe
  • Houd de temperatuur een uur op 65 graden
  • Filter het brouwsel
  • Kook de overgebleven wort
  • Voeg hop toe en laat koken
  • Filter de hop eruit
  • Koel de wort zo snel mogelijk af
  • Voeg gist toe, sluit goed af en bewaar twee weken
  • Giet over in flesjes en bewaar opnieuw twee weken

'Ga je niet schoon te werk, dan is al je werk voor niets geweest'

Buiten alle verschillende opties om je bier zwaar, licht, donker, zoet of bitter te maken, zijn er ook belangrijke valkuilen om voor te waken. Jonkman: "Schoonmaken is een van de belangrijkste dingen. Daarbij worden nog weleens fouten gemaakt. Dan ben je bijvoorbeeld heel precies met je vergisting omgegaan, maar laat je je vat openstaan tijdens het bottelen. Er dwarrelt van alles in de lucht dat je bier of je flesjes kan besmetten. Als je niet schoon te werk gaat, is al je werk voor niks geweest."

"Bij zo'n infectie gaat je bier vaak zuur smaken", legt Uijtenhaak uit. "Daarnaast kun je veel koolzuur krijgen, omdat bacteriën alle suikers opeten. Als je dan je flesje opent, heb je een 'gusher'. Dan zit alles onder het bier."

“Doorgaans wordt de gisting aan zijn lot overgelaten”
Gery Uijtenhaak, bierkeurmeester

De keurmeester voegt daaraan toe dat thuisbrouwers in de tweede helft van het proces nog weleens steken laten vallen. "Doorgaans wordt er heel veel aandacht besteed aan het maken van de wort. Maar vervolgens wordt de gisting vaak aan z'n lot overgelaten, waardoor je minder prettige smaken en geuren krijgt. Naast het schoonmaken, speelt temperatuur van de vergisting daarbij een belangrijke rol."

Klimaatkast kan hobby naar volgend niveau tillen

"Daarmee kun je echt het verschil maken", weet ook thuisbrouwer Jonkman. "Veel brouwers die hun hobby naar een volgend niveau willen tillen, bouwen een eigen klimaatkast. Ik heb nu twee koelkasten in m'n schuur met temperatuurregeling, zodat je de vergisting precies op de temperaturen krijgt die je wil. Het luistert heel nauw."

Jonkman steekt beginnende brouwers ook een hart onder de riem. "Ik heb dagen gehad waarbij ik de ene na de andere misser beging en het bier geweldig bleek te zijn geworden. Het is vooral een heel leuke hobby, waarbij je ook nog veel andere mensen leert kennen. Na een kampioenschap zit je dan bijvoorbeeld samen bij een barbecue met je zelfgemaakte bier. Eigenlijk is dat het hoogtepunt van de dag. Of je nou een prijs hebt gewonnen of niet."