"Een voorjaarsschoonmaak is niet alleen belangrijk voor je huis, maar ook voor je lichaam." Grote kans dat je dit zinnetje weleens ergens gelezen hebt. Een (voorjaars)detox zou moeten helpen om giftige stoffen in je lichaam sneller af te voeren. Wat is hiervan waar?

Sommige mensen doen een sapkuur van een paar weken, gaan op detoxvakantie of drinken detoxthee of -druppels; allemaal om hun lichaam te 'ontgiften' en te reinigen. Winkels als Holland & Barrett en Gezond en Wel (G&W) gebruiken het voorjaar als aanleiding om detoxproducten aan te prijzen. Maar kun je je lichaam echt ontgiften met een detox?

Volgens Astrid Postma, expert voeding en gezondheid bij het Voedingscentrum, heeft detoxen in al zijn vormen geen enkele invloed op de ontgiftingsprocessen in het lichaam. "Het scheiden en opruimen gebeurt door je nieren en je lever. Deze organen zijn een natuurlijke filter en zorgen ervoor dat de giftige stoffen ons lichaam verlaten."

Dat detoxen een fabeltje is, zegt ook Jennifer Haythe, cardioloog aan de Amerikaanse Columbia University, tegen het AD. Ook bewegingswetenschapper en krachttrainer Sander Kers zegt op zijn website volmondig dat detoxen niet werkt: "Het zuivert enkel je portemonnee."

Het idee van detoxen trekt vooral aan, zegt Postma: je lichaam even helemaal reinigen. "Maar dit is puur iets mentaals. Je reset je gedachten, niet je lichaam. Een sapkuur kan bijvoorbeeld wel helpen om af te vallen. Maar door het drinken van sapjes of slikken van supplementen worden er niet meer stoffen afgebroken."

Opstapelende gifstoffen

Met giftige stoffen worden bijvoorbeeld zware metalen als lood en dioxides bedoeld. Deze stoffen kun je binnen krijgen via voeding, lucht of water. "Deze kunnen zich opstapelen in het lichaam, zoals in het vetweefsel", vertelt Postma. "Je raakt ze niet zomaar kwijt. Maar een detox helpt niet om dit proces te versnellen. Het lichaam heeft daar zelf ingenieuze systemen voor."

Naast de giftige stofjes zijn er ook nog afvalstoffen; oude stofjes en afval van onze cellen. Deze worden ook door het lichaam zelf opgeruimd, vertelt Postma. De wateroplosbare afvalstoffen verdwijnen via de urine uit het lichaam, de vetoplosbare stoffen via de ontlasting.

Een groene smoothie, vaak genoemd bij sapkuren. (Foto: Pixabay)

Preparaten en kruiden

Bij gezondheidswinkels worden producten verkocht om de opstapeling van giftige stoffen tegen te gaan. Winkelketen G&W biedt verschillende kuren en detoxpreparaten aan, veelal op basis van kruiden.

Volgens Mirjam Scholing, bedrijfsleider bij twee G&W-winkels en adviseur binnen het bedrijf, helpen deze bij het ontgiften. "Het lichaam ontgift zelf ook, maar we krijgen zo veel giftige stoffen te verwerken dat de uitdaging voor het lichaam te groot kan worden. Dan is het goed om je lichaam een handje te helpen."

Volgens Postma is dat een verkeerde aanname. "De kans dat je te veel giftige stoffen via je voeding binnenkrijgt, is klein", zegt Postma. "Zo veel gifstoffen krijgen we niet binnen. Er wordt hier in Nederland goed opgelet, via strenge wettelijke regels en door de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit. En veel stoffen worden door het lichaam afgevoerd, zelfs een deel van de schadelijke stoffen door roken."

Scholing is er absoluut zeker van: kruiden helpen bij het ontgiften van het lichaam. Ze doelt op kruiden als bitterspitje, de grote klit, mariadistel en paardenbloem. Wetenschappelijk onderzoek dat haar theorie onderbouwt, is er echter niet. "Er zijn geen aanwijzingen dat er echt stofjes in de planten zitten waardoor de lever beter zou gaan functioneren", zegt Postma.

'Zorg goed voor je organen'

Het is belangrijker en nuttiger om voor je organen te zorgen, zegt Postma. "Dat betekent vooral: veel drinken. Dat is het enige wat je kunt doen om je lichaam te helpen ontgiften." 1,5 liter per dag is genoeg, inclusief koffie en thee. Om je darmen te helpen, zijn voldoende vocht en vezelrijk eten ook belangrijk. "Denk aan volkoren producten, groente, fruit en peulvruchten." Verder hebben te veel zout, overgewicht en alcohol een negatief effect op je lever.

"Detoxthee drinken is niet nodig", vult Postma aan. "Er is geen bewijs dat detoxthee helpt bij het afbreken van welke stof dan ook."

Detoxen spreekt aan omdat het aantrekkelijk en eenvoudig is; je hebt het idee dat je iets goeds doet voor je lichaam. Postma: "Het voelt als een compensatie voor ongezond gedrag. Maar het is goed om te blijven vertellen dat detoxen niet doet wat het belooft: het ontgiften van je lichaam."