Duizenden kinderen kruipen volgende week achter de ontbijttafel voor het Nationaal schoolontbijt. De boterham met kaas heeft inmiddels plaatsgemaakt voor vele andere ontbijtvariaties. Maar waar voldoet een goed ontbijt aan? NU.nl vroeg het aan twee experts. 

Roy van der Ploeg van het Voedingscentrum en Marianne Geleijnse hoogleraar Voeding en Hart- en vaatziekten aan de Wageningen Universiteit, vertellen of het kwaad kan om het ontbijt over te slaan en hoe je de meeste voedingsstoffen binnenkrijgt.

Van der Ploeg van het Voedingscentrum stelt dat het ontbijt zo belangrijk is omdat het voor nieuwe energie na de nacht zorgt. "En het zorgt ervoor dat je spijsvertering weer op gang komt. Een goed ontbijt zorgt voor een verzadigd gevoel, waardoor je minder snel al voor de lunch trek krijgt in iets extra's."

Hoogleraar Geleijnse raadt aan om bij het ontbijt rekening te houden met wat je verder die dag nog gaat eten. "Drink je bijvoorbeeld vaak sap bij de lunch, dan is het beter om bij je ontbijt niet te veel suiker te eten. Balanceer het uit, waarbij je rekening houdt met de richtlijnen voor gezonde voeding."  

'Het ideale ontbijt'

Voor volwassenen bevat een gezond ontbijt 300 tot 400 kilocalorieën, zegt het Voedingscentrum. "Als je uit elk vak van de Schijf van Vijf iets kiest, weet je zeker dat het een gezond ontbijt is met veel nuttige voedingsstoffen", aldus Van der Ploeg. 

"Je kunt kiezen voor een paar volkoren boterhammen die je bijvoorbeeld belegt met avocado, of hüttenkäse met radijs. Maar je kunt ook kiezen voor volkoren havermout of muesli, of voor een schaaltje met halfvolle yoghurt, partjes fruit en een paar noten", zegt Van der Ploeg. 

Volgens Marianne Geleijnse bestaat 'hét' meest voedzame ontbijt niet. "Vezels horen in elk geval thuis in een voedzaam ontbijt, bijvoorbeeld in de vorm van muesli in combinatie met kwark, noten en fruit en een kop thee of koffie erbij. Of een paar volkoren boterhammen met gezond beleg". Maar, zo zegt ze, "elke cultuur heeft z'n eigen voeding. Het hangt er ook van af wat je nog later op de dag eet."

Momenten

Het bekende gezegde "ontbijt als een keizer, lunch als een koning en dineer als een zwerver" wordt volgens Van der Ploeg niet onderbouwd door resultaten uit wetenschappelijk onderzoek. "Het kan wel zo zijn dat het bij de een beter past om op gewicht te blijven als diegene eerder op de dag meer eet en wat later op de dag minder, maar voor iemand anders kan het juist andersom beter werken."

Geleijnse is het hier mee eens. "De eetmomenten die je uitkiest zijn minder belangrijk dan wat je eet. Je ontbijt een keer overslaan is echt geen ramp, het heeft hoogstens invloed op je welbevinden. Kinderen bijvoorbeeld, die kunnen onrustig worden wanneer ze niet eten. Je functioneert doorgaans wel beter met een ontbijt achter de kiezen." Iemand die weinig trek heeft in de ochtend, moet volgens de hoogleraar niet "tegen heug en meug" eten. "Eet naar je behoefte."

Tijd

Een veelgehoord excuus van niet-ontbijters is dat ze er geen tijd voor hebben. "Als je 's ochtends geen trek hebt, of geen tijd om te ontbijten, kun je alvast de avond ervoor je ontbijt klaarmaken", zegt Van der Ploeg. 

"Als je dan later op de ochtend op je werk een rustig moment hebt om dat op te eten, dan is dat ook prima. Natuurlijk kun je ook onderweg iets halen, maar soms is het best lastig om iets lekkers en gezonds te vinden met voedingsstoffen waar je lichaam iets aan heeft. "Voor een truckchauffeur, die her en der op tankstations wat eten bij elkaar graait, kan een ontbijtritme wel goed zijn", vult Geleijnse aan.

Volgens de hoogleraar is het van belang om tijd te nemen voor je ochtendmaaltijd. "Bewust eten en goed kauwen is belangrijk. Daar besteden we te weinig aandacht aan. Zeker als je overgewicht hebt of diabetes, is het verstandig om niet gedachteloos te eten."    

In het weekend, als veel mensen uitslapen en vrij hebben, is de kans dat dit lukt wat groter. "Je hebt vaak wat meer tijd om echt te genieten van een lekker ontbijt", zegt Van der Ploeg. "En om wat te variëren met beleg." Dat je dan wat later ontbijt - of misschien bruncht - is volgens Geleijnse geen probleem.

"Als je over het algemeen gezond en regelmatig eet, dan kan dat geen kwaad. Een lichaam kan best wat hebben."