AMSTERDAM - De massale belangstelling voor de Elfstedentocht betekent een stevige impuls voor de Friese taal.

Het ijs en de tocht - de Âlvestêdetocht - zijn prachtige vehikels om het Fries onder de Hollanders te verspreiden.

Elke Elfstedentocht is het raak. Dan is er weer een nieuwe voorzitter die de Hollanders verrast met een Friese spreuk of aansporing. 'It giet oan!' is zo’n uitspraak die iedereen in Nederland wel kent.

De term is afkomstig uit het kaatsen en werd in 1997 door de toenmalige Elfstedenvoorzitter Henk Kroes gebruikt om de laatste Tocht der Tochten af te kondigen. Letterlijk betekent ‘It giet oan!’ simpelweg de partij begint.

It sil heve

Net als 'It sil heve' ('Het gaat gebeuren') uit 1986 wordt een eventuele aankondiging van de zestiende Elfstedentocht door de nieuwe voorzitter Wiebe Wieling straks ook opgenomen in het collectieve geheugen van Friezen én Nederlanders.

Zelfs de Dokkumer Vlaggencentrale ontketende de afgelopen dagen een lesje Fries voor dummies. Boven de finishlijn op de Bonkevaart werd een spandoek opgehangen met de tekst: 'Set it troch?' - ('Gaat het door?'). Zo leren de Hollanders er stilletjes aan toch weer een paar woorden Fries bij.

Klunen

Van alle mooie en soms onuitsprekelijke Friese woorden is er slechts ééntje doorgedrongen tot de woordenlijst der Nederlandse taal, merkt de Friese sjoernalist en taalpurist Eelke Lok op. Volgens de verslaggever en presentator van Omrop Fryslân is het woord klunen - lopen op schaatsen - het enige woordje dat officieel het Nederlands heeft verrijkt.

Klunen is een typische Friese schaatsterm. Op plaatsen op de schaatsroute waar het ijs te slecht is, moeten de deelnemers van het ijs af en op stro of tapijt een deel van het parcours afleggen.

Klunen is de kampioen van het schaatsalfabet. Voor het overige negeert Nederland de eigenheid van de Friese taal, meent Lok. De Friezen houden volgens Lok vast aan hun eigen taal en identiteit, al is de jeugd wat minder strikt in de leer. ''Omrop Fryslân is sinds jaar en dag de regionale omroep met de grootste luister- en kijkdichtheid", aldus Lok.