Een B-ploeg opstellen, alleen vermoeide spelers rust geven of doordenderen met de basis? Het zijn de vragen die spelen bij bondscoach Frank de Boer richting de laatste groepswedstrijd van Nederland op het EK maandag tegen Noord-Macedonië. Vijf keer eerder speelde Oranje een wedstrijd op een groot toernooi terwijl plaatsing voor de volgende ronde al een feit was. Dit waren de resultaten én de gevolgen.

Volg nieuws over Oranje Ontvang meldingen bij belangrijke ontwikkelingen rondom Oranje

EK 2000: Oranje vermaakt tegen Franse B-ploeg

Het is (met Engeland-Duitsland) het mooiste affiche van de groepsfase van het EK, maar op het moment dat de bal rolt in de ArenA staat er weinig meer op het spel. Nederland en Frankrijk zijn na twee zeges al zeker van een plek in de knock-outfase.

Het draait alleen om groepswinst en dat doet de Franse bondscoach Roger Lemerre besluiten een B-ploeg het veld in te sturen. Sterren als Fabien Barthez, Zinédine Zidane, Didier Deschamps en Lilian Thuram kijken toe, terwijl Oranje alleen op de backposities met Arthur Numan en Paul Bosvelt iets anders probeert.

Er volgt een amusant duel, zonder echte spanning. Door treffers van Patrick Kluivert, Boudewijn Zenden en een van de mooiste vrije trappen uit de carrière van Frank de Boer wint Oranje met 3-2. Nederland is groepswinnaar, houdt de vorm vast en veegt in de kwartfinales Joegoslavië met 6-1 van het veld. Frankrijk wordt als nummer twee gekoppeld aan het sterke Spanje, dat met hangen en wurgen met 2-1 wordt verslagen.

De basisploeg van Oranje tegen Frankrijk op het EK 2000. Sander Westerveld startte vanwege een blessure bij Edwin van der Sar.

De basisploeg van Oranje tegen Frankrijk op het EK 2000. Sander Westerveld startte vanwege een blessure bij Edwin van der Sar.
De basisploeg van Oranje tegen Frankrijk op het EK 2000. Sander Westerveld startte vanwege een blessure bij Edwin van der Sar.
Foto: Getty Images

WK 2006: Van Basten zet De Cler in basis en geeft Robben rust

Na een 2-1-overwinning op Ivoorkust lopen de spelers van Oranje de polonaise in de Mercedes-Benz Arena in Stuttgart. Zes punten uit twee wedstrijden, en dus is Nederland al voor de afsluitende kraker in de groep tegen Argentinië zeker van een plek in de achtste finales. De Argentijnen zijn met zes punten ook al door, maar hun doelsaldo is beter. Nederland moet winnen voor groepswinst om zo angstgegner Portugal te ontlopen.

Toch vindt Van Basten het niet nodig om in de beste formatie te beginnen tegen Argentinië. "Om wereldkampioen te worden, moet je van iedereen kunnen winnen", herhaalt hij meermaals. "Ook van Portugal."

Met Kew Jaliens en Tim de Cler achterin tegenover Lionel Messi en zonder Mark van Bommel en Arjen Robben kan Oranje in Frankfurt vervolgens geen vuist maken tegen de Argentijnen. Het blijft 0-0 en dus treft Argentinië in de achtste finales Mexico, dat met 2-1 wordt verslagen. Oranje gaat in een schoppartij (1-0) ten onder tegen de Portugezen.

De basisploeg van Oranje tegen Argentinië op het WK 2006.

De basisploeg van Oranje tegen Argentinië op het WK 2006.
De basisploeg van Oranje tegen Argentinië op het WK 2006.
Foto: Getty Images

EK 2008: Een scheet van Van der Vaart als bekendste beelden van tussendoortje

Na sensationele zeges op wereldkampioen Italië (3-0) en vicewereldkampioen Frankrijk (4-1) droomt Nederland hardop over de Europese titel. De laatste groepswedstrijd tegen Roemenië is niet meer dan een olijk tussendoortje. Beelden van Edwin van der Sar, Nigel de Jong, Wesley Sneijder en Joris Mathijsen die op de reservebank hun neus dichtknijpen vanwege een scheet van Rafael van der Vaart gaan de wereld over.

Ondertussen op het veld in Bern verslaat een B-formatie van Oranje Roemenië met 2-0. John Heitinga wordt de jongste aanvoerder van het Nederlands elftal op een groot toernooi ooit. De Cler, Demy de Zeeuw, Maarten Stekelenburg, Jan Vennegoor of Hesselink en Mario Melchiot wordt een EK-debuut gegund door Van Basten.

In de daaropvolgende kwartfinale tegen Rusland, als de belangen ineens weer groot zijn, is weinig over van het flitsende Oranje van de eerste twee groepswedstrijden. De focus lijkt weg, al heeft zich door het overlijden van het te vroeg geboren dochtertje van Khalid Boulahrouz inmiddels ook een drama voltrokken in het Nederlandse kamp. Boulahrouz start wel tegen Russen, die Nederland na verlenging met 3-1 verslaan.

De basisploeg van Oranje tegen Roemenië op het EK 2008.

De basisploeg van Oranje tegen Roemenië op het EK 2008.
De basisploeg van Oranje tegen Roemenië op het EK 2008.
Foto: Getty Images

WK 2010: Oranje blijft foutloos en heeft Robben terug

Oranje sprankelt niet tegen Denemarken (2-0) en Japan (1-0), maar het resultaat is met zes punten en een plek in de achtste finales optimaal. In de laatste groepswedstrijd tegen Kameroen kan bondscoach Bert van Marwijk bankzitters speeltijd gunnen, maar hij weigert zijn basisploeg overhoop te gooien.

Door goals van Van Persie (op aangeven van Van der Vaart) en invaller Klaas-Jan Huntelaar wordt Kameroen met 2-1 verslagen in Kaapstad. Bonuspunt is dat Robben in de slotfase zijn rentree maakt na een hamstringblessure. Hij toont meteen zijn klasse met een schot op de paal. Een zorgeloos Oranje is klaar voor de knock-outfase, waarin het ook wint van Slowakije, Brazilië en Uruguay.

De basisploeg van Oranje tegen Kameroen op het WK 2010.

De basisploeg van Oranje tegen Kameroen op het WK 2010.
De basisploeg van Oranje tegen Kameroen op het WK 2010.
Foto: Getty Images

WK 2014: Counterzege als opmaat voor knock-outfase

Groep B werd bestempeld als de 'poule des doods'. Maar na de legendarische 5-1 tegen Spanje en een 3-2-overwinning op Australië is Oranje tegen alle verwachtingen in al zeker van de achtste finales. In de laatste groepswedstrijd tegen Chili draait het alleen nog om groepswinst, al is dat voor bondscoach Louis van Gaal geen aanleiding om grote wijzigingen door te voeren.

Van Gaal gebruikt het duel in São Paulo liever om het systeem met vijf verdedigers te perfectioneren en dat lukt. Oranje countert zich door goals van invallers Leroy Fer en Memphis Depay naar een 2-0-overwinning, waardoor Chili een zware achtste finale tegen gastland Brazilië wacht. Voor groepswinnaar Nederland valt het schema open met een achtste finale tegen Mexico en een kwartfinale tegen Costa Rica.

De basisploeg van Oranje tegen Chili op het WK 2014. Jeremain Lens startte in plaats van de geschorste Robin van Persie.

De basisploeg van Oranje tegen Chili op het WK 2014. Jeremain Lens startte in plaats van de geschorste Robin van Persie.
De basisploeg van Oranje tegen Chili op het WK 2014. Jeremain Lens startte in plaats van de geschorste Robin van Persie.
Foto: Pro Shots