Als speler van Oranje haalde hij vier keer de halve finales van een EK of WK, als assistent-bondscoach kwam hij in 2010 zelfs tot de eindstrijd en nu mag Frank de Boer het op het EK als bondscoach proberen. Een interview over trots, toewijding, titelkansen en Wout Weghorst. "Hij mag een klootzak zijn in wedstrijden, vooral voor de tegenstander."

Volg dit verhaal Ontvang meldingen bij belangrijke ontwikkelingen rondom Oranje

"Nee, het is geen trauma", zegt hij. Die twee gemiste strafschoppen spoken bij Frank de Boer niet meer door zijn hoofd. "Het is gebeurd. Ik heb geaccepteerd dat het zo gelopen is. Maar ik neem de lessen van toen wel mee naar dit EK. Ik gebruik het om bij de spelers aan te geven wat op er op zo'n toernooi kan gebeuren."

21 jaar na misschien wel de pijnlijkste wedstrijd uit zijn carrière is De Boer met Oranje terug op een EK, maar dan als bondscoach. Het stadion is hetzelfde. Oranje speelt de groepswedstrijden in de ArenA, de plek waar hij in de halve finales van Euro 2000 tegen Italië tot twee keer toe faalde vanaf 11 meter. Geen finale, geen titel. En De Boer als het grootste gezicht van de nationale penalty-ellende.

"Maar als ik nu terugdenk aan dat toernooi, dan komt als eerste trots naar boven. Ik was trots dat ik een EK in eigen land mocht spelen, dat gaf iets extra's. Laten we hopen dat er straks weer aardig wat supporters in de ArenA zitten. Die eerste drie wedstrijden zijn heel belangrijk, ook voor het gevoel voor de rest van het toernooi."

De Italiaanse doelman Francesco Toldo juicht na de eerste van in totaal twee gestopte penalty's van Frank de Boer.

De Italiaanse doelman Francesco Toldo juicht na de eerste van in totaal twee gestopte penalty's van Frank de Boer.
De Italiaanse doelman Francesco Toldo juicht na de eerste van in totaal twee gestopte penalty's van Frank de Boer.
Foto: ANP

In 2000 droeg hij de aanvoerdersband in een ervaren ploeg met wereldtoppers als Edwin van der Sar, Jaap Stam, Edgar Davids, Dennis Bergkamp en Patrick Kluivert. Oranje was - veel meer dan nu - een van de uitgesproken favorieten. Toch ziet De Boer ook in het huidige Oranje ingrediënten die nodig zijn om heel ver te komen.

"Dit Nederlands elftal is een vriendenteam. Jongens die voor elkaar werken en goed voor elkaar zijn. Vind ik mooi om te zien. Op het EK 2000 was dat ook zo. Net als op het WK 1998, waar we ook tot de halve finales kwamen."

Jij gelooft in het harmoniemodel? Heb je geen klootzakken nodig om de boel af en toe op scherp te zetten?

"Kijk naar Oranje op het WK 1990. Dat was geen vriendenteam en volgens mij is dat niet goed afgelopen. En het EK 1996 ook niet. Ik ben er heilig van overtuigd dat je een fantastische sfeer moet creëren tijdens een toernooi. En natuurlijk helpt resultaat daarbij, maar Frankrijk is zonder Karim Benzema wereldkampioen geworden. Normaal gesproken zou die altijd opgeroepen worden, maar hij was er niet omdat hij de sfeer aan zou tasten. Het is cruciaal dat je elkaar iets gunt. Je moet niet je been intrekken op een training, maar daarna geef je elkaar wel een hand."

Is de wens van een goede sfeer ook de reden geweest om Wout Weghorst de vorige keer niet op te roepen?

"Nee, dat ging om posities en dubbele bezetting. Daar heb ik altijd naar gekeken. Ik koos voor Luuk de Jong als spits achter Memphis."

Het ging niet om het karakter van Weghorst?

"Nee. Wout kent zijn plek en weet wat er van hem verwacht wordt, dat bewijst hij al jaren. En hij mag een klootzak zijn in wedstrijden, vooral voor de tegenstander. Maar ik heb echt niet nagedacht over wat voor sfeer hij zou kunnen meebrengen, of wat dan ook."

Wout Weghorst speelde zijn laatste interland onder bondscoach Ronald Koeman.

Wout Weghorst speelde zijn laatste interland onder bondscoach Ronald Koeman.
Wout Weghorst speelde zijn laatste interland onder bondscoach Ronald Koeman.
Foto: ANP

Nu staat Weghorst wel op de lijst van De Boer voor het EK. Althans, hij zit in de 34-koppige voorselectie, waarvan nog acht spelers moeten afvallen. Onder die 34 zijn maar 9 spelers die ooit een EK of WK meemaakten. Het houdt qua toernooi-ervaring niet over, zeker in vergelijking met de EK's en WK's die De Boer als speler meemaakte. Keeper Maarten Stekelenburg is zelfs de enige die weet hoe het is om op een EK te spelen.

"Het missen van het EK 2016 en het WK 2018 heeft een gat geslagen", beseft De Boer. "Zonde. Een toernooi moet je ondervinden."

Op een van zijn eerste persconferenties als bondscoach vertelde hij over zijn eerste toernooi met Oranje, het EK in 1992 in Zweden. Hij was 22 jaar. "Ik was daar, maar daar was dan ook alles mee gezegd. In dat opzicht hebben we een nadeel", zei hij toen. Nu zegt hij: "Daar ligt wel een taak voor ons als staf. Wat wordt er van je verwacht als je geselecteerd bent? Je moet anderhalve maand toegewijd zijn aan een groter doel. En ondertussen komt er zoveel op je af, daar mag je je niet door laten afleiden."

Lukte jou dat als speler?

"Op het WK 1998 was ik echt gefocust om een toptoernooi te spelen. Maar dat vertaalde ik niet naar de groep. We wonnen van Argentinië in de kwartfinales en waren euforisch. En toen we vervolgens van Brazilië verloren, was het oké. Kan gebeuren, Brazilië was een wereldteam. Maar als ik daar nu aan terugdenk, dan was dat niet goed. Na Argentinië had de focus moeten zijn: niet juichen, maar doordenderen naar die wereldtitel. Die focus is zo belangrijk."

Daar heb je ook leiders voor nodig. Is de hiërarchie in Oranje veranderd door het wegvallen van aanvoerder Virgil van Dijk?

"Natuurlijk is de hiërarchie iets anders. Het is een groot gemis. We missen Virgil, ook verbaal in het veld. Maar Georginio Wijnaldum uit zich ook verbaal als hij dat nodig vindt. En Memphis ook. We hebben meer ervaren jongens."

Frank de Boer in oktober bij zijn presentatie als bondscoach.

Frank de Boer in oktober bij zijn presentatie als bondscoach.
Frank de Boer in oktober bij zijn presentatie als bondscoach.
Foto: Pro Shots

Vorige week bij ESPN zei je dat Kevin Strootman samen met Van Dijk een absolute leider was binnen de selectie. Maar je neemt hem niet mee naar het EK. En Ryan Babel evenmin… Zit er nog genoeg leiderschap in de selectie?

"Ja, dat denk ik wel. Je hebt Daley Blind ook nog, Marten de Roon... En je hebt niet alleen verbale leiders, het gaat ook om fysieke uitstraling. Kijk naar Matthijs de Ligt, 21 jaar en nu al zo sterk."

Beslissen spelers mee over welk systeem er gespeeld wordt?

"Ik beslis uiteindelijk wat we gaan doen. Maar ik praat er wel over met ze. Zij moeten het uitvoeren en er dus een goed gevoel bij hebben."

Is Oranje goed genoeg om Europees kampioen te worden?

"We gaan voor het allerhoogste, maar dan moet echt alles meezitten. België, Frankrijk, Spanje, dat zijn de topfavorieten. En kijk eens naar Portugal, die kunnen een fantastisch elftal neerzetten. Duitsland en Engeland ook. Ik denk dat wij ergens op plek vier tot en met acht komen."

Jij was een speler én bent een trainer die van dominant voetbal houdt. Is dat wel realistisch tegen zulke landen?

"Ik denk dat wij een voetbalnatie zijn die altijd wil domineren. En dan bedoel ik dominant voetballen van achteruit en zo de tegenstander terugdrukken. Daar hebben we ook de spelers voor. In oktober tegen Italië (1-1, red.) speelden we wel met vijf verdedigers, maar we stonden niet met de kont in het eigen strafschopgebied. Dat moeten we ook niet willen. Échte supersnelheid hebben we niet voorin."

Je kiest meestal voor 4-3-3. Hoe gaat Oranje spelen op het EK?

"Ik wil dat we kunnen snel kunnen switchen van het ene naar het andere systeem. Van een 4-3-3 naar een 3-5-2 of 5-3-2… Het is het vaak maar een verschil van één of twee poppetjes die net even anders staan, maar we hebben nog wel even nodig om het erin te slijpen. Dan kan het per wedstrijd verschillen. En misschien moet dat ook wel. Als je niet de topfavoriet bent, moet je kijken hoe je op een andere manier toch maximaal resultaat kunt halen."