Onderzoekers van de Technische Universiteit Eindhoven (TU/e) werken aan een dashboard dat met grote zekerheid kan voorspellen waar COVID-19 toeslaat. Veiligheidsregio's en beleidsmakers kunnen zo sneller en gerichter ingrijpen en nieuwe brandhaarden voorkomen.

Een multidisciplinair onderzoeksteam onder leiding van Nelly Litvak, hoogleraar Algoritmes voor Complexe Netwerken aan de TU/e, werkt sinds maart aan het dashboard. Het totale onderzoek duurt anderhalf jaar, maar over drie maanden moet er concreet een prototype klaar en werkend zijn.

Daarvoor is een subsidie van een half miljoen euro beschikbaar van de Nederlandse organisatie voor gezondheidsonderzoek en zorginnovatie, ZonMw. Hoogleraar Litvak voelt de urgentie: "We zijn nu vaak te laat en lopen achter de feiten aan. We moeten het virus voor zijn."

Risicovol gedrag

Voor het dashboard wordt gebruikgemaakt van twee databronnen: de Covid Radar app van het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) - over het gedrag van mensen - en geanonimiseerde data van data-analysebedrijf Mezuro dat mobiliteit en bewegingen weergeeft. Hoogleraar Litvak: "Het LUMC maakt gebruik van vragenlijsten die door mensen zijn ingevuld."

"Die informatie, anoniem, gaat over het gedrag van mensen. Zoeken ze elkaar op, waar komen ze samen, hoe risicovol is dat gedrag? De andere data, van Mezuro, zijn gegroepeerde, anonieme data afgeleid van mobiel telefoongebruik. Hoe reizen mensen - met de auto of ov - en waar naartoe? Die gecombineerde data gebruiken we in ons model om te weten hoeveel besmettingen er morgen en overmorgen zullen zijn. We hebben geen glazen bol, we kunnen niet 100 procent zekerheid bieden, maar dit samen heeft voorspellende waarde."

IT-dienstverlener Ilionx visualiseert de risico's in een leesbaar dashboard, een kaart van Nederland, onderverdeeld in gemeentes en veiligheidsregio's. Het laat de historische en huidige patronen van besmettingen en verplaatsingen zien en brengt ook een risicobepaling in beeld van potentiële besmettingshaarden in de nabije toekomst.

We moeten toekomstbestendig worden

De methode is bedoeld als instrument voor beleidsmakers. Twee veiligheidsregio's, Twente en Groningen, hebben al toegezegd het team van feedback te gaan voorzien. Andere regio's tonen interesse. Litvak: "We willen beslissingsmakers kunnen adviseren. Wat te doen bij een lokale lockdown? Welke maatregelen zijn dan optimaal? Leg je alle mobiliteit stil of juist beperkt? Wat mag wel, wat niet? Op basis van ons model is dat op te maken. Wij rekenen, maar wij maken geen beslissingen."

Wel onderzoekt Universiteit Twente, lid van het onderzoeksteam, de beslissingen die partijen vervolgens nemen. De methode moet in de toekomst ook toepasbaar zijn bij andere pandemieën. "Voor deze pandemie waren we niet klaar. We moeten toekomstbestendig worden. Daar is de wetenschap voor."