Cito bespreekt: Vraag 26 uit het havo-examen kunst

Tijdens de examens bespreken examenmakers van het Cito een aantal keren per week de totstandkoming van een vraag die eerder op de dag aan duizenden examenkandidaten gesteld is. Marieke Kraft, toetsdeskundige kunst bij Cito, legt uit hoe vraag 26 uit het havo-examen kunst tot stand gekomen is.

De examenkandidaten van woensdag moesten aan de hand van twee afbeeldingen vraag 26 uit het havo-examen kunst (algemeen) beantwoorden.

Afbeelding 6 toont een Bulgaars monument uit 1954 voor het Sovjetleger (afbeelding 6), dat later werd beschilderd met Amerikaanse (strip)figuren (afbeelding 7). De clown Ronald McDonald wappert met de Amerikaanse vlag, Robin (van Batman) lijkt een kanon met kogels te laden en samen met The Joker, de kerstman en Superman staan zij klaar om te strijden.

De kunstenaarsgroep die onder de naam Destructive Creation werkt, beschildert vaker monumenten op deze manier. Deze beschildering leidde in 2011 tot heftige reacties van zowel voor- als tegenstanders en kreeg veel media-aandacht.

Afbeelding 6

Afbeelding 6

Afbeelding 7

Afbeelding 7

Kunst (algemeen)

Kunst (algemeen) is een vak dat sinds de invoering van de tweede fase in 1998 (toen nog CKV2 geheten) bestaat. Het vak kent zowel een praktijk- als een theoriedeel. Bij het theoriedeel vormt cultuurgeschiedenis de context waarbinnen verschillende kunstdisciplines (beeldende vormgeving, muziek, dans en drama) worden geplaatst.

Daarbij is het belangrijk dat leerlingen inzicht krijgen in hoe bijvoorbeeld politiek-maatschappelijke gebeurtenissen en filosofische ontwikkelingen in een bepaalde tijdperiode van invloed zijn geweest op de kunsten, en vice versa.

Kunst voor het volk

Het derde en op één na laatste vragenblok van dit examen ging over socialistische kunst vóór, tijdens en na de Sovjettijd. In vraag 26 werden uitgangspunten van het negentiende-eeuwse realisme getoetst aan de hand van een hedendaags kunstwerk. De examenkandidaten moesten het geleerde toepassen door een analyse van het werk van Destructive Creation te maken en vervolgens te beoordelen of deze ingreep wel of niet voldeed aan de idealen van de Peredvizhniki.

Voor de examenmakers – docenten kunst (algemeen) en de toetsdeskundige van Cito - is het belangrijk om zorgvuldig af te wegen welke bronnen een examenkandidaat nodig heeft om een vraag als deze te kunnen beantwoorden. Het realisme is bijvoorbeeld leerstof uit de syllabus, maar van de Peredvizhniki zullen waarschijnlijk weinig examenkandidaten gehoord hebben. Een tekstbron ('zie tekst 2') is daarom noodzakelijk, ook omdat verschillende vragen in dit blok over de Peredvizhniki gingen.

De beschildering van Destructive Creation vonden wij als examenmakers een geschikte bron om examenkandidaten kritisch over de idealen van negentiende-eeuwse realisten te laten nadenken. Waarbij meteen duidelijk zou zijn dat idealen in meer dan honderd jaar tijd wel van vorm veranderen, maar niet (altijd) van inhoud.

Vraag 26
Afbeelding 6 en 7, tekst 2

Sommige Bulgaren noemden de beschildering van Destructive Creation vandalisme, terwijl anderen deze "de beste kunstuiting in de Bulgaarse moderne geschiedenis" noemen.

Geef op basis van tekst 2 aan of de negentiende-eeuwse kunstenaarsgroep de Peredvizhniki positief of negatief tegenover deze beschildering zou staan. Beargumenteer je antwoord.

Tekst 2

De Peredvizhniki

De Peredvizhniki ('de trekkers' of 'de zwervers') waren een groep Russische schilders die gerekend wordt tot het realisme. De groep was opgericht rond 1870 uit protest tegen het verstikkende Russische kunstklimaat dat werd beheerst door de regels van de keizerlijke kunstacademie. De schilders van de Peredvizhniki verzetten zich tegen dit keurslijf en schilderden over sociaalkritische onderwerpen. Ook organiseerden zij reizende tentoonstellingen, zodat kunst naar de mensen werd gebracht.

Vanaf maandag 14 mei vind je het laatste nieuws en opmerkelijke gebeurtenissen rond de eindexamens in het eindexamendossier van Scholieren.com op NU.nl. Het werk van de bloggers van Scholieren.com is ook te volgen via het kanaal onderaan de voorpagina van NU.nl en via ons liveblog. Wil je jouw examenervaring met ons delen? Reageer dan via NUjij onder dit bericht.

Lees meer over:

Gerelateerde artikelen

Tip de redactie