Tijdens de examens bespreken examenmakers van het Cito een aantal keren per week de totstandkoming van een vraag die eerder op de dag aan duizenden examenkandidaten gesteld is. Bart Pijpers en Ingrid Heinen, toetsdeskundigen aardrijkskunde bij Cito, leggen uit hoe de vraag over de T-rex tot stand gekomen is.

Dinsdagmorgen maakten ruim 22.000 havoleerlingen het eindexamen aardrijkskunde. Naast de geografie van speelgoedfabrikant Lego, de goudwinning in Indonesië en dichter bij huis het Grensmaas-project, was in dit centrale examen een opgave over het skelet van Trix opgenomen.

Trix is de naam van een in Montana (Verenigde Staten) opgegraven skelet van een tyrannosaurus rex (T-rex), een van de grootste vleesetende dinosauriërs. Ruim een jaar zijn onderzoekers van onder meer Naturalis Biodiversity Center in Leiden bezig geweest het skelet van Trix botje voor botje naar boven te halen.

Twee jaar later heeft Nederland met de komst van het skelet een primeur. Nog nooit eerder is een skelet van 'de koning van de dino's' buiten de Verenigde Staten te zien geweest. Deze bijzondere gebeurtenis inspireerde een van de docenten uit de constructiegroep tot het maken van deze opgave. "Dit is nu typisch zo'n gebeurtenis waar je als examenmaker iets mee wilt en eigenlijk wel móet doen", aldus Pijpers.

"Bij de laatste vraag van deze opgave, vraag 12 in het examen, hebben we een link met Nederland gelegd. Want ook in Nederland worden fossielen gevonden van dinosauriërs die in dezelfde periode als de T-rex leefden."

De vraag

Van de T-rex, die leefde in het Krijt (zie bron 1), worden alleen in de Verenigde Staten fossielen gevonden. In Nederland worden vlak bij een provinciehoofdstad wel andere grote fossielen uit het Krijt gevonden.
Gebruik de kaartbladen 31 en 216.

Geef:

  • de naam van deze Nederlandse provinciehoofdstad;
  • de oorzaak waardoor deze fossielen alleen daar in Nederland gevonden worden.

Bijstellen

Deze vraag stond, net als alle andere vragen in het examen, niet in één keer op papier. De vraag is meerdere keren bijgesteld.

"In eerste instantie wilden we vragen naar het deel van Nederland waar grote fossielen uit de periode van het Krijt gevonden worden", aldus Heinen. "Maar bij de correctie kunnen dan onduidelijkheden ontstaan. Want zijn de antwoorden 'Limburg' en 'in het zuidoosten van Nederland' dan juist? Nu is er bij het eerste deel van de vraag echt maar één antwoord mogelijk."

Pijpers: "Bij het nakijken van een examen met 32 open vragen, is zo'n rechttoerechtaanantwoord voor docenten een welkome afwisseling. Ook voor examenkandidaten is zo'n kortantwoordvraag tussendoor prettig. Bij het tweede deel van het antwoord hebben leerlingen wat meer ruimte om hun antwoord te formuleren."

"Ook hebben we de verwijzing naar de atlas veranderd. In een eerdere versie van de vraag stond er 'gebruik de atlas'. Uiteindelijk hebben we ervoor gekozen om met het noemen van de juiste kaartbladen meer richting te geven. De vraag is daarmee iets makkelijker geworden en het bespaart de examenkandidaat tijd."

Afvallers

Er zijn ook vragen afgevallen bij deze opgave. Pijpers: "We hadden binnen deze context ook een vraag bedacht over het opbreken van het oercontinent Pangea, maar dat vonden we achteraf te complex. Een vraag over het klimaat in het gebied waar de T-rex gevonden is, hebben we er ook uitgehaald, omdat deze veel overlap had met de klimaatopgave over het Eyremeer in Australië in het examen."

Voor de examenmakers is het nu wachten op de eerste reacties en gegevens. Dat is een spannend moment. Heinen: "We proberen elk jaar een examen met aansprekende contexten te maken. Ook moet het examen niet moeilijker of makkelijker zijn dan dat van het jaar ervoor. We hopen dat we daarin zijn geslaagd."

Vanaf maandag 14 mei vind je het laatste nieuws en opmerkelijke gebeurtenissen rond de eindexamens in het eindexamendossier van Scholieren.com op NU.nl. Het werk van de bloggers van Scholieren.com is ook te volgen via het kanaal onderaan de voorpagina van NU.nl en via ons liveblog. Wil je jouw examenervaring met ons delen? Reageer dan via NUjij onder dit bericht.