De diploma-uitreikingen in Rotterdam worden allemaal tot na eind juni uitgesteld. Zo lang het onderzoek naar de examenfraude loopt, worden er in de stad geen eindexamendiploma's in het voortgezet onderwijs uitgereikt.

Dat maakte de onderwijswethouder Hugo de Jonge (CDA) namens de Rotterdamse schoolbesturen donderdag bekend. De maatregel treft 6000 leerlingen van 14 scholen. De uitreikingen die al gepland stonden, gaan ook niet door.

Het besluit is genomen om scholen, leerlingen en ouders in de gelegenheid te stellen om te kijken of individuele leerlingen hebben gesjoemeld. Op deze manier wil men voorkomen dat scholieren een diploma krijgen waar ze eigenlijk geen recht op hebben.

De scholen willen ook voorkomen dat achteraf blijkt dat iemand heeft gesjoemeld waardoor diploma's van een school bij een werkgever niks waard worden. Het besluit is genomen in overleg met de Onderwijsinspectie.

Bij het ministerie van Onderwijs zegt een woordvoerster het besluit van de scholen te respecteren.

Andere scholen

Volgens Wim Littooij van de verenigde schoolbesturen Rotterdam zijn de examens die op de islamitische school Ibn Ghaldoun zijn gestolen, waarschijnlijk ook bij leerlingen van andere scholen in het land terechtgekomen. Dat heeft hij te horen gekregen van de Inspectie van het Onderwijs, zo stelde Littooij tijdens een donderdagmiddag persconferentie.

De inspectie en justitie meldden woensdag al dat ook op andere scholen dan het Ibn Ghaldoun leerlingen voorkennis hadden over de examens. Hoeveel leerlingen de examens hebben gekocht en waar zij vandaan komen is nog niet duidelijk.

Een woordvoerder van de inspectie liet in een reactie weten geen mededelingen te doen over de verspreiding van de examens. Volgens hem is er geen aanvullend nieuws te melden.

Persconferentie

Littooij wilde tijdens de persconferentie niet zeggen of hij vindt dat naast Rotterdamse scholen ook andere schoolbesturen moeten wachten met het uitreiken van diploma's. "Ik vind het moeilijk om voor andere besturen te besluiten. Het is wel ingrijpend om zoiets voor een hele regio te doen."

Dat dat in Rotterdam wel is gebeurd is volgens hem logisch, omdat de examens daar zijn gestolen en de verdachten daar op school zaten. De circa zesduizend eindexamenkandidaten van 75 schoollocaties in Rotterdam hebben donderdag al wel te horen gekregen of ze zijn geslaagd.

De meesten krijgen hun diploma niet later dan gepland, omdat bijna alle scholen toch al zouden wachten met de diploma-uitreiking tot na de herkansingen. Die vinden volgende week plaats.

Geen andere keuze

Staatssecretaris Sander Dekker lichtte donderdagmiddag zijn besluit nader toe om de examens van het Ibn Ghaldoun ongeldig te verklaren. Volgens de staatssecretaris kon hij niet anders dan dit besluit nemen. ''Er waren concrete aanwijzingen dat de gestolen examens binnen de school breed waren verspreid'', zei hij donderdag.

Dekker had geen andere optie, omdat de leerlingen van de Rotterdamse school ''zo dicht bij de bron’’ van de fraude hebben gezeten. Alle eindexamenleerlingen van het Ibn Ghaldoun moeten hun examen overdoen, ook als ze niets met de fraude te maken hebben.

Er klonk kritiek op dat besluit, omdat leerlingen van andere scholen die te goeder trouw hebben gehandeld geen consequenties ondervinden. Op die scholen geldt wel een inkeerregeling: leerlingen die een gestolen examen in handen hebben gehad, kunnen zich melden en hun examen overdoen. Zij worden nog wel bij de politie aangemeld.

Onderzoek

Dekker zei verder dat wordt onderzocht hoe de leerlingen in de kluis van de Ibn Ghaldounschool zijn gekomen. ''Er wordt ook bekeken hoe de leerlingen in vredesnaam de examens uit de gesealde pakketten hebben weten te krijgen’’, zei hij. De vraag of de school van de fraude wist, moet ook worden beantwoord.

Het is nog te vroeg om te concluderen of er iets mis is met de manier waarop de examens worden verspreid, vond Dekker. "Het is een vrij sluitend systeem. Mogelijk kunnen we het nog beter beveiligen om de kans op fraude te verkleinen. Maar helemaal uitsluiten lukt niet: ook paspoorten worden vervalst en bankbiljetten nagemaakt."

Juist besluit

VO-raadvoorzitter Sjoerd Slagter sprak donderdagmiddag op Radio 1 van een 'juist besluit' van de Rotterdamse schoolbesturen om de diploma-uitreikingen uit te stellen. De VO-raad vindt dat ook andere scholen in het land, waar vermoedens bestaan dat fraude is gepleegd, hun uitreikingen moeten uitstellen.

"Als er twijfel bestaat over examenfraude, of er is een bericht van de onderwijsinspectie ontvangen, doe dan wat je collega's in Rotterdam doen en stel de uitreiking een paar weken uit", aldus Slagter. "Dan kan een rector bij de uitreiking zeggen: jongens deze diploma's zijn honderd procent verdiend en honderd procent zuiver".

Positief

Het Landelijke Aktie Komitee Scholieren (LAKS) reageert donderdagmiddag ook positief op het uitstel van de diploma-uitreiking op Rotterdamse scholen. ''We zijn blij dat andere middelbare scholen in Rotterdam solidair zijn met de school waar de verdachten op zitten", liet de scholierenorganisatie donderdag weten.

Volgens het LAKS zullen niet heel veel leerlingen last hebben van het besluit, omdat de meeste middelbare scholieren hun diploma sowieso pas begin juli zouden ophalen. ''Maar een paar scholen hadden hun uitreiking al voor het eind van de herkansingen gepland. Bij het merendeel staat het begin juli pas op het programma."

DUO

De Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) laat in een reactie weten een onderzoek te starten of eindexamens in Nederland goed genoeg beveiligd zijn. De dienst gaat kijken of er protocollen zijn die herzien moeten worden. DUO is verantwoordelijk voor de productie en verspreiding van de gedrukte examens.

Tegenwoordig worden de examens bij scholen afgeleverd in geseald plastic. Voorheen zaten ze altijd in een envelop. Op Ibn Ghaldoun werden pakketjes opengemaakt om examens in te zien en vervolgens weer dichtgemaakt zonder dat iemand dat in de gaten had. Aan de pakketjes met examens was volgens de school niets vreemds te zien.

Volgens de zegsvrouw is het onderzoek bij DUO onderdeel van een breder onderzoek naar hoe in het vervolg kan worden voorkomen dat examens op zo'n grote schaal uitlekken.

Alles over de eindexamens in ons dossier

Chronologie van de examenfraude