Hij bekleedt misschien wel de belangrijkste ministerspost van het kabinet in een jaar dat in het teken stond van maar één ding: de coronacrisis. NU.nl blikt met minister Hugo de Jonge terug op een veelbewogen 2020 waarin hij naast het bestrijden van het virus zich ook gedwongen zag terug te treden als CDA-leider. Waarom is hij het gezicht van de coronacrisis, wat is het perspectief voor 2021 en ziet hij zichzelf na de verkiezingen terugkeren op het Binnenhof? "2021 wordt een mooier jaar dan 2020, dat is een ding dat zeker is."

Op het Binnenhof lopen meerdere gezinsmannen rond, u heeft zelf ook een vrouw en twee kinderen. Hoe zien de kerstdagen er voor u uit?

"We proberen natuurlijk wel eventjes tijd te hebben voor elkaar, maar ik vrees dat ik grotendeels aan het werk zal zijn. Maar ik wil rond de Kerst tijd voor mijn familie maken en we kijken of we mijn ouders en mijn schoonouders nog even kunnen zien. Verder een sobere Kerst. Dat geldt voor iedereen."

Bent u opgelucht niet langer de leider van het CDA te zijn, of zit u hier toch met een gevoel van teleurstelling?

"Het gevoel overheerst dat het een verstandig besluit is geweest. Ik merkte dat het ministerschap mijn volle tijd en aandacht vroeg en dat zal in de komende maanden niet anders zijn. Ik wil niet in de situatie komen dat ik mijn partij of het ministerschap tekortdoe."

Na uw aankondiging een stap terug te doen als lijsttrekker zag u er wel opgelucht uit, in het laatste coronadebat leek u ongeremder en deelde u ook steekjes uit naar de Tweede Kamer.

"De combinatie drukte natuurlijk zwaar, ik kon niet beide opdrachten ten volle waarmaken. Ik ben dit voorjaar naar voren gestapt om die verantwoordelijkheid als partijleider op me te nemen, dat was een bewuste keuze, maar ik zag dat die combinatie moeilijk was waar te maken."

“Ik denk niet dat we toen voorzagen hoe langdurig en intensief de crisis zou zijn.”

Toen u zich meldde voor het lijsttrekkerschap wist u toch dat u het partijleiderschap zou moeten combineren met de coronacrisis? In uw campagne profileerde u zich ook als de coronaminister met wie Nederland de crisis te boven moest komen.

"De context van de crisis toen was anders. Ik denk niet dat we toen voorzagen hoe langdurig en intensief de crisis zou zijn. Wat je ook hebt gezien is dat de corona-aanpak geleidelijk aan politieker werd. Het enkele feit dat je naast minister ook een opponerend lijsttrekker bent, maakt dat alles wat je doet, sowieso door de Tweede Kamer, met extra scepsis en kritiek wordt bejegend."

In de afgelopen maanden zijn in de corona-aanpak een aantal zaken niet goed gegaan: het testbeleid kwam niet op orde, er waren problemen met het bron- en contactonderzoek en vorige week was er onvrede over de vaccinatiestrategie. Stoort het u dat alle problemen rond de corona-aanpak aan u blijven kleven en niet aan premier Mark Rutte?

Lachend: "Het fenomeen De Speld (een satirische website, red.) had het vrij mooi samengevat: 'De portefeuille van De Jonge wordt uitgebreid met alle fouten die zijn gemaakt en nog zullen worden gemaakt en de waardering voor de gehele corona-aanpak is de portefeuille van de premier.' Nee, even serieus: we vertrouwen elkaar blind en ik bén ook de eerst verantwoordelijke."

Hugo de Jonge en Mark Rutte na afloop van een persconferentie.

Hugo de Jonge en Mark Rutte na afloop van een persconferentie.
Hugo de Jonge en Mark Rutte na afloop van een persconferentie.
Foto: ANP

Maar toch, is het niet vreemd dat premier Rutte na afloop van de tv-toespraak voor geen enkel medium beschikbaar was terwijl u de schrijvende pers kort te woord stond, vervolgens naar een tv-uitzending van de NOS ging, daarna Nieuwsuur om af te sluiten bij het praatprogramma Beau? Ander voorbeeld: heeft het u niet gestoord dat terwijl u bezig bent met de crisis, de premier bij Linda's Wintermaand namens de VVD campagne voert voor de Tweede Kamerverkiezingen?

"Nee, echt niet. Wij doen dit echt als team en zo voelt dat ook. Dit is een team met veel onderling vertrouwen. Ik snap goed dat men mij ziet als eerst verantwoordelijke, dat ben ik namelijk ook. Als je veel verantwoordelijkheid op je neemt, ben je vatbaar voor veel kritiek. I'm totally fine with that."

Is het niet zo dat in geen enkel ander land de minister van Volksgezondheid zo nadrukkelijk verantwoordelijk is voor het coronabeleid?

"Dat weet ik niet. Maar ik neem graag verantwoordelijkheid. Ik denk wel dat hetgeen dat tot stand is gebracht dit jaar met te veel scepsis en cynisme is bejegend."

Er zijn toch ook zaken ongelooflijk fout gegaan met bijvoorbeeld testen en traceren?

"Als er dingen niet goed gaan, moet er tuurlijk kritiek zijn. Dat is goed, daar word je beter van en het houdt je scherp. En de Tweede Kamer is er juist om de regering te controleren."

"Maar als je naar sommige mensen in de Kamer luistert, lijkt het nooit goed genoeg. Het eerlijke verhaal is dat er in zo'n crisis een heleboel goed gaat, maar ook een heleboel niet goed gaat. En als je echt geen fouten wil maken, moet je vooral met je handen in je zakken langs de kant gaan staan. Dat is niet mijn stijl."

"Van al dat negativisme heb ik weleens gedacht: met cynisme is nog nooit iets moois tot stand gebracht. Dat doet ook geen recht aan al die mensen die dag en nacht hebben doorgewerkt en in de frontlinie staan."

“De coronamaatregelen raken de kern van wat ons leven de moeite waard maakt: menselijk contact, nabijheid, vriendschap.”

De lockdown staat gepland tot 19 januari. Wat is het perspectief? Zijn versoepelingen daarna mogelijk?

"Allereerst moeten we de flinke berg aan positieve testuitslagen naar beneden zien te brengen om die enorme druk op de zorg te verlichten. Ik denk niet dat we daar op 19 januari al mee klaar zijn. Het zal echt nog wel even duren voordat we uit die tweede golf zijn."

Dat betekent dat de lockdownmaatregelen tot na 19 januari nodig blijven.

"We zullen op 12 januari besluiten welke maatregelen vanaf 19 januari nodig zijn. Ik kan daar nu niet op vooruitlopen."

Nederland zou na de eerste golf met testen, traceren, een dashboard en de corona-app zorgen dat we het virus de baas zouden blijven, maar we zitten toch in een tweede lockdown. Hoe voorkomen we dat het land na versoepelingen voor een derde keer op slot gaat?

"Met alleen testen en traceren voorkom je geen lockdown. Dat voorkom je door de verspreiding te stoppen en dat doen we door ons gedrag. In geen enkel land in Europa, hoeveel er ook getest is, is een tweede golf voorkomen."

"Het echte perspectief in 2021, dat we deze nare bladzijde kunnen omslaan, is het vaccin. Dat in combinatie met testen, traceren en je houden aan de maatregelen. Dan kunnen we stapje voor stapje ons oude leven weer terugkrijgen."

“Het de hele dag goed doen valt niet mee.”

Verwacht u dat iedereen zich aan de oproep van het kabinet zal houden om net als u ook een sobere Kerst met weinig bezoek te vieren?

"Of iedereen dat gaat doen, weet ik niet. Natuurlijk is een deel van de samenleving het ongelooflijk zat. De bereidheid om je strikt aan de maatregelen te houden is gewoon kleiner. Tegelijkertijd denk ik dat het overgrote deel van Nederland zich aan de regels wil houden."

"Weet je, dit afgelopen jaar is voor iedereen een heel zwaar jaar geweest. Daar waar we in de eerste golf tegen het virus vochten, vechten we in de tweede golf tegen het virus én tegen onze eigen vermoeidheid met de maatregelen."

"Het is gewoon moeilijk om je altijd aan die 1,5 meter afstand te houden, dat valt niet mee. Het de hele dag goed doen valt niet mee. En het virus heeft maar één kans nodig om over te springen."

Waar kijkt u het meest naar uit om in 2021 te doen wat u in 2020 niet kon?

"Ah, zoveel. Zo ongelooflijk veel. Ik zou het heerlijk vinden om met Mireille en de kinderen op vakantie te gaan, om mijn ouders weer te knuffelen, om met mijn broers weer naar een jazzconcert te gaan. Dat soort dingen."

"Het virus is een ongelooflijk naar ding. De coronamaatregelen raken de kern van wat ons leven de moeite waard maakt: menselijk contact, nabijheid, vriendschap. Daarom zetten we alles op alles om deze crisis zo snel mogelijk achter ons te laten. We hebben een plicht tot optimisme, zo zit ik in elkaar. 2021 wordt een mooier jaar dan 2020, dat is een ding dat zeker is.

U lijkt nog vol energie te zitten. U bent geen CDA-leider meer, bent ook niet verkiesbaar. Bent u klaar met Den Haag?

"Nee, absoluut niet. Ik hou van mijn werk en vind dit prachtig om te doen. Ik weet niet wat de toekomst brengt, maar ik vind het prachtig om dit werk te mogen doen."

Dus we zien u na de formatie terug.

"Dat heb je niet geheel zelf in de hand. We zullen zien wat de toekomst brengt."