De 'revolutie' begin 2011 in Egypte leek het land na decennia te bevrijden van een impopulair regime dat met een ondoorzichtig en gigantisch staatsapparaat politiek en economie in zijn greep hield.

Met de plotselinge val na 30 jaar van president Hosni Mubarak vielen veel zekerheden over Egypte weg. Nieuwe zekerheden zijn er echter nog lang niet, vrezen waarnemers. Het gepolariseerde land stevent af op een economische ineenstorting die alleen maar meer ellende belooft en wie weet, de militairen tot ingrijpen aanzet. Dan zou de revolutie voor niets zijn geweest.

Achteruitgang lijkt vooralsnog het voornaamste dat de revolutie heeft gebracht. Vrijwel dagelijks valt de stroom uit en de prijzen blijven sterk stijgen, net als de criminaliteit. Ooit hielden Mubaraks agenten en een enorme sociale controle Egypte kalm en superveilig.

Een hele prestatie in een arm land waar 83 miljoen mensen opeengepakt wonen op een bewoonbaar oppervlak dat niet veel groter is dan ons land. Mubarak subsidieerde eerste levensbehoeften, zoals brood, brandstof en energie, om de lieve vrede te bewaren. Veel subsidies bestaan nog wel, de lieve vrede is ver te zoeken.

Mubaraks opvolger, Mohammed Mursi, heeft veel Egyptenaren, inclusief veel mensen die op hem hebben gestemd, diep teleurgesteld. Op economisch en politiek terrein faalt hij, maar hij trekt wel macht naar zich toe. Zijn aanhang hoopt nog steeds dat de president, die is voortgekomen uit de Moslim Broederschap, de islam een prominente rol in de samenleving geeft.

Hij zou in al zijn goede bedoelingen worden tegengewerkt door de oude garde van Mubarak. De opeenstapeling van mislukkingen lijkt er echter op te wijzen dat de president is vastgelopen en dat hij geen bruggen wil of kan slaan.

Deskundigen

Ook in Nederland zijn de deskundigen het er in ieder geval over eens dat het politieke systeem van Egypte nu geen handvat biedt om uit de crisis te geraken. Mursi voert samen met zijn geheimzinnig ingerichte Moslim Broederschap een ondoorzichtig staatsapparaat aan, waarin hij wordt tegengewerkt door de oude garde van het regime van Hosni Mubarak (1981-2011), inclusief magistraten en militairen.

Roel Meijer van de universiteit van Nijmegen vreest dat het gehele staatsbestel moet worden ontmanteld om het Noord-Afrikaanse land uit de problemen te laten komen.

Hij wijst ook op de domheid in kringen rond Mursi. De Moslim Broederschap heeft zich duidelijk als een club gepresenteerd die van oppositie voeren veel afweet, maar van besturen niets. Heel onverstandig vindt Meijer dat Mursi geen brede coalitie heeft ingeschakeld om het land weer op de rails te zetten. Mursi heeft de polarisatie bevorderd door de moslimbroeders zo te steunen.

Regering

Mursi is er in het jaar dat hij heeft geregeerd, niet alleen niet in geslaagd een kundige regeringsploeg te vormen die de bevolking als geheel vertegenwoordigt en de problemen goed kan aanpakken. Hij heeft het ook voortdurend aan de stok met opperrechters en andere magistraten. Zij danken hun loopbaan aan het regime van Mubarak, waar het onderdrukken van aanhangers van de politieke islam tot de eervolle taken behoorde.

Volgens Meijer moeten de politici en rechters ''zich eerst opnieuw schikken'' en herstellen. Dat vergt door de economische neergang die het land doormaakt, echter mogelijk te veel tijd.