CAIRO - Kennelijk uit vrees dat het democratisch enthousiasme in Egypte uit hand loopt, mag een aantal kleurrijke kandidaten voor de presidentsverkiezingen niet meedoen van de autoriteiten.

Hun kandidatuur is geweigerd om verschillende, soms merkwaardige redenen.

De kiezers moeten het 23 en 24 mei dus doen zonder de als 'profetische ziener' voorgestelde Khairat al-Shater van de Moslimbroederschap, de sinister kijkende ex-spionagechef Omar Suleiman en een populaire, uiterst fundamentalistische tv-prediker Hazem Abu Ismail.

Volgens de huidige planning volgt een tweede ronde op 16 en 17 juni, wanneer eind mei geen van de kandidaten meer dan de helft van de stemmen behaalt.

Boze aanhangers van Abu Ismail speelden begin deze maand een hoofdrol, toen bij het ministerie van Defensie in Caïro ongeregeldheden uitbraken. Een soldaat werd gedood. Hoe het geweld precies verliep, is onopgehelderd. In de publieke opinie lijkt de arme soldaat het slachtoffer te zijn geworden van islamisten, wat de populariteit van de Moslimbroeders beschadigt.

Strafblad

Shater mag niet meedoen, omdat hij een strafblad heeft. Dat heeft hij nu eenmaal, omdat hij politieke gevangene was. Maar er zijn nog 13 kandidaten voor de circa 52 miljoen kiesgerechtigden, die eindelijk een echte keuze hebben. Het in februari 2011 gevallen regime van president Hosni Mubarak had het kiesstelsel zo ingericht, dat hij niet kón verliezen. De uitslag was nooit een verrassing.

Veel Egyptenaren vrezen dat er deze maand toch niets te kiezen zal zijn. De jurist en Egyptekenner professor Maurits Berger van de universiteit van Leiden is bang ''dat we ons moeten voorbereiden op de mogelijkheid dat de verkiezingen niet zoals gepland doorgaan''. Daar wijzen de recente gewelddadigheden volgens hem ook op.

Militairen

De macht is nog steeds in handen is van militairen die de hervormingen lijken af te remmen. Een voormalige rechterhand van Mubarak, maarschalk Tantawi, leidt de militaire junta en het land.

Berger meent dat het moeilijk is te schatten wat de militairen precies uitvoeren. ''Positief bekeken willen ze voorkomen dat het land ten prooi valt aan chaos, negatief bekeken willen ze de macht nog niet uit handen geven, omdat ze zo veel te verliezen hebben.''

De strijdkrachten kunnen ook hun enorme economische macht in de verkiezingsstrijd gooien. Vooral tijdens het regime van Mubarak zijn hoge militairen in het zakenleven gestapt en stortte het ministerie van Defensie zich op de liberalisering van de economie. Hoe dan ook zingen volgens Berger de militaire machthebbers nog steeds hetzelfde liedje: zonder ons geen stabiel Egypte.

Amr Moussa

Als de verkiezingen volgens plan verlopen, maakt volgens opiniepeilingen een oudgediende van Mubarak, oud-minister en voormalig chef van de Arabische Liga, Amr Moussa, de meeste kans.

Dat lijkt haaks te staan op de eerdere overwinning bij de parlementsverkiezingen van de islamisten, inclusief de Moslimbroederschap die bijna de helft van de zetels won. Maar volgens Berger zijn de Egyptenaren ''erg met politiek bezig en willen ze mogelijk de zege van de islamisten corrigeren in komende verkiezingen''.

Daaraan doet nu voor de broederschap Mohammed Mursi mee. Hij lijkt kansloos. Op de tweede plaats staat in peilingen Abdel Moneim Abol Fotouh, een man die uit de broederschap is gegooid na ruzie met leiders. Ook de laatste premier van Mubarak, Ahmed Shafiq, mag meedoen.