Essent en Nuon dromen van Europese toekomst

AMSTERDAM - Essent en Nuon willen met de donderdag aangekondigde fusie hun positie in Europa versterken. Daarmee hopen ze tegenwicht te bieden aan de Duitse nationale energiekampioenen RWE en E.on en de door de Franse staat gecontroleerde energiebedrijven Electricité de France en Gaz de France.

Het fusiebedrijf EssentNuon wordt met vijf miljoen klanten en 9000 megawatt aan elektricteitsproductie het grootste Nederlandse energiebedrijf.

Voorwaarden

Vorig jaar stelde de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) strenge voorwaarden aan een fusie van beide energiebedrijven. Zo moeten ze afstand doen van een miljoen klanten en productie van twee of drie elektriciteitscentrales (2000 megawatt) veilen.

Mogelijk gaat het om tijdelijke voorwaarden. Daarnaast kunnen de bedrijven energiecentrales ruilen met buitenlandse concurrenten. De verwachting is dat binnen enkele jaren de energiemarkt niet meer nationaal is, maar het noordwesten van Europa omvat. In dat perspectief is de marktmacht van het fusiebedrijf geen probleem.

Concurrentie

"Een fusie betekent op de korte termijn minder concurrentie op de Nederlandse consumentenmarkt, maar meer concurrentie op de Noordwest-Europese markt", erkent Arnoud van der Slot van adviesbureau Roland Berger. "Anders zal Essent worden overgenomen door de ene grote jongen en Nuon door een andere."

Van der Slot wijst op de energiepolitiek die onder meer Frankrijk en Duitsland voeren. "Wij kennen de luxe van aardgas. Met name Frankrijk is al lang bezig via de internationale markt zijn brandstoftoevoer veilig te stellen. De keuzevrijheid van de consument is er minder van belang."

Expansie

Het is de vraag hoeveel armslag het fusiebedrijf krijgt voor de broodnodige buitenlandse expansie. In de 'splitsingswet', die eind vorig jaar door de Eerste Kamer werd aangenomen, staat dat de energiebedrijven alsnog hun netwerkbedrijf moeten afsplitsen als zij risicovolle commerciële activiteiten of allianties in het buitenland beginnen. Grensoverschrijdende fusies mogen het netwerkbedrijf niet in gevaar brengen, vindt Den Haag.

Risicovol

In dat kader kijkt de energiesector uit naar het onderzoek van de toezichthouder bij Delta. Het Zeeuwse energiebedrijf nam vorig jaar de Belgische afvalverwerker Indaver over. De toezichthouder toetst nu of deze overname niet risicovol was. Is dat het geval, dan moet Delta, dat voor de helft in handen is van de provincie Zeeland, worden gesplitst.

Bij zo'n splitsing van een geïntegreerd energiebedrijf in een netwerk- en een leveringsbedrijf blijft het netwerk in publieke handen. Dat maakt het voor de gemeentelijke en provinciale aandeelhouders mogelijk hun belang in het verzelfstandigde commerciële bedrijf te verkopen aan een buitenlands energieconcern.

Lot

Uiteindelijk beslissen de grootaandeelhouders, zoals de provincies Noord-Brabant (Essent) en Gelderland (Nuon), over het lot van het fusiebedrijf.

Aandeelhouders

Op de achtergrond speelt ook de afbraak van de macht van de individuele aandeelhouders mee. Door de fusie verwatert het belang van de aandeelhouders, die zich ooit met hun talrijke gemeentelijke energiebedrijven (GEB's) en regionale gasbedrijven uiteindelijk bij de provinciale bedrijven aansloten.

In 1999 gingen de regionale energiebedrijven EWR, ENW en Gamog samen met Nuon. Later dat jaar fuseerde het zuidelijke Pnem en Mega samen het noordelijke Edon tot Essent.

Belang

De eigenaars van Essent, naar omzet gemeten het grootste energiebedrijf, krijgen met 55 procent het grootste belang in het fusiebedrijf. De invloed van provinciebesturen neemt door de verwatering van hun belang echter wel af. Dit tot ontevredenheid van hun achterban, die graag een grote stem wil in bijvoorbeeld het salaris van de bedrijfstop.

Een poging van de provincie Noord-Holland om met de aankoop van het Friese aandeel zijn (fusie)aandeel op peil te houden, strandde onlangs in het zicht van de haven.

Thuismarkt

De kwestie rondom Delta is allesbepalend voor de toekomst van het fusiebedrijf. Sommige juristen menen dat ook Duitsland en België een 'thuismarkt' is voor de Nederlandse energiebedrijven. Die benadering zou het voor het nieuwe fusieconcern mogelijk maken zijn bestaande dochterbedrijven in de buurlanden sterk uit te breiden en daadwerkelijk Europees te worden.

Tip de redactie