Grootste faillissement VS op stapel

HOUSTON - Torenhoge schulden waar beleggers niets vanaf wisten en ander mismanagement hebben het Amerikaanse energieconcern Enron aan de rand van de afgrond gebracht. De VS staan mogelijk het grootste faillissement ooit te wachten. Enron neemt 25 procent van de Amerikaanse energiehandel voor zijn rekening en heeft eenzelfde deel op de kleinere Europese markt.

Woensdag kreeg het sprookje Enron de genadeklap. De veel kleinere concurrent Dynegy besloot een overname te staken omdat Enron te snel zijn geld kwijtraakte en nieuwe schulden aan het licht kwamen. De ooit geprezen energieonderneming staat nu helemaal alleen en is overgeleverd aan zijn schuldeisers.

Enron heeft een schuldenlast van circa 20 miljard dollar (f 50 miljard). Daarvan was tot voor kort 7 miljard dollar niet bekend. Bestuurders bleken zonder medeweten van de aandeelhouders schimmige transacties buiten de balans om te hebben uitgevoerd. De sterke expansie was daar voor een deel aan te danken, maar persoonlijke verrijking bleek ook een rol te spelen.

Enorme puinhoop

Zes weken geleden moest de onderneming met het onheil naar buiten treden. Een onverwacht verlies van 638 miljoen dollar in het derde kwartaal had op Wall Street de wenkbrauwen doen fronsen, waarna toezichthouders vragen gingen stellen en de enorme puinhoop bij Enron zichtbaar werd. Enron moest zijn balanswaarde met 1,2 miljard dollar verlagen en met het schaamrood op de kaken bekennen dat het de afgelopen vier jaar zijn winst kunstmatig met 600 miljoen dollar had verhoogd.

Iedereen viel de afgelopen weken over Enron heen. Beleggers dumpten aandelen, schuldeisers stonden opeens dringend op de stoep en kredietbeoordelaars maakten de buitenwereld steeds meer waakzaam voor de hoge nood van Enron.

Dynegy

Redding leek er te komen toen Dynegy zich aandiende. Het bedrijf was bereid om voor 9 miljard dollar in aandelen zijn noodlijdende branchegenoot over te nemen. Daarmee leek de acute nood van Enron voorbij.

Dit weekeinde kwam de overname echter op losse schroeven te staan. Dynegy eiste een lagere overnameprijs omdat Enron meer wankelde dan gedacht. Koortsachtig overleg tussen beide partijen volgde, maar zonder resultaat. Woensdagavond schokte Dynegy Wall Street met de mededeling dat het afziet van de inlijving van Enron. Einde verhaal. Het aandeel Enron duikelde 85 procent tot 61 dollarcent, terwijl het ruim een jaar geleden nog een recordhoogte van 90,56 dollar bereikte.

Een faillissement is nakende. Doordat kredietbureau Standard & Poor's de schuldpapieren afwaardeerde tot de status van junk bonds moet Enron snel met 3,9 miljard dollar over de brug komen. Het heeft slechts 1,2 miljard dollar in kas. Het energieconcern kondigde woensdagavond alvast aan alle betalingen te staken, behalve de uitgaven die noodzakelijk zijn om operationeel te blijven.

Financiële instellingen werden op Wall Street al gestraft voor hun blootstelling aan de schuldenlast van Enron. Voor Citigroup en J.P. Morgan Chase dreigt een schadepost van meer dan 400 miljoen dollar. Veel meer banken zullen het schip ingaan. Toch verwachten analisten een beperkte ravage omdat de schulden van Enron versnipperd zijn.

Klap energiemarkt

De klap voor de energiemarkt zal veel groter zijn. Door de grote positie van Enron, vorig jaar was het zelfs wat betreft omzet Amerika's op zes na grootste onderneming, worden in de handel liquiditeitsproblemen verwacht en mogelijk nog meer faillissementen. Partners van Enron hebben al gezegd geen zaken meer te doen met het concern, tenzij het cash betaalt. De problemen zijn extra groot omdat Enron ook 's werelds grootste internetmarktplaats beheert voor energiehandel.

De ondergang van Enron tekent ook de mislukking van de Amerikaanse energiepolitiek. Het concern, ontstaan in 1985 door een fusie tussen Houston Natural Gas en InterNorth Nebraska, is groot geworden door de geliberaliseerde energiemarkt. In zestien jaar is het uitgegroeid van een onbekende gasdistributeur tot een grote handelaar in gas, elektriciteit, windenergie en zelfs financiële producten en breedbanddiensten. Vorig jaar bleek echter al dat privatisering niet alles is. In Californië moesten twee grote elektriciteitsconcerns uitstel van betaling aanvragen door problemen met het wankele evenwicht tussen overheidsbemoeienis en de vrije markt. De crisis was toen zo groot dat Californische consumenten het een aantal uren zonder stroom moesten doen. De roep om strengere toezichthouders wordt nu luider.

In Europa was Enron sinds 1995 bezig te profiteren van de privatiseringsdrift van de overheden. Vooral in Groot-Brittannië en Zuid-Europa had het al een sterke positie. In Nederland is Enron nauwelijks actief. Begin dit jaar nam het wel het toen noodlijdende Almelose Aerpac over. Dit bedrijf maakt windmolenwieken. De 280 werknemers verkeren nu in onzekerheid. Een woordvoerder van het Enron-kantoor op Schiphol wilde donderdagochtend geen commentaar geven.

Tip de redactie