BRUSSEL/DEN HAAG - De Europese Commissie wil dat de landen van de EU in 2020 fors minder kooldioxide (CO2) uitstoten dan eerder is afgesproken. De opwarming van de aarde moet beperkt blijven tot 2 graden Celsius. Ook moet er meer concurrentie komen op de interne energiemarkt en moet Europa minder afhankelijk worden van bijvoorbeeld gas en olie uit Rusland.

Dat blijkt uit een 'strategierapport' van de Europese Commissie van 900 pagina's over energie en klimaatbeheersing. De EU moet in 2020 minimaal 20 procent minder kooldioxide en andere broeikasgassen uitstoten dan in 1990. Het doel dat Europa zich eerder in het Kyoto-protocol stelde, was 8 procent minder in 2012.

De Commissie wil bovendien alle rijke geïndustrialiseerde landen uitdagen om een reductie van 30 procent in 2020 na te streven.

Verslaving

Volgens voorzitter José Manuel Barroso van de Commissie is het energierapport het meest ambitieuze plan voor klimaatbeheersing ooit. Europa moet af van zijn verslaving aan brandstof, aldus Barroso. Hij pleit voor een "nieuwe of een postindustriële revolutie": meer concurrentie in de energiesector, minder uitstoot van schadelijke stoffen en meer zekerheid over energievoorzieningen op de lange termijn. De EU-leiders bespreken de strategie in maart tijdens een EU-top.

Het commissierapport wijst ook op de voordelen van kernenergie (geen uitstoot van broeikasgassen), maar laat de keus voor of tegen nucleaire energie over aan de EU-landen zelf.

Minimum

Staatssecretaris Pieter van Geel van Milieu noemde de doelstelling van een reductie van 20 procent een minimum, iets wat de Commissie overigens ook doet. Van Geel wijst erop dat Europa de broeikasgassen niet alleen de baas kan. Andere landen, zoals de VS maar ook snelle groeiers als China en India, zullen hun steentje moeten bijdragen.

Hij ziet een lichtpuntje in het vastleggen van 20 procent als minimum. Daarmee wordt een helder signaal gegeven aan het bedrijfsleven, meent Van Geel. CO2 behoudt zo na 2012 een prijs.

Dat zal de handel in CO2-emissierechten stimuleren, aldus Van Geel. CDA en PvdA, die samen met de ChristenUnie onderhandelen over een nieuw kabinet, zijn positief over het rapport uit Brussel.

Harde inzet

Liesbeth Spies (CDA) is blij dat de Commissie "eindelijk een harde inzet formuleert" en spreekt van een "serieus signaal".

"Ongeacht of er mondiaal afspraken komen, pakken we in Europa die 20 procent. Als het mondiaal lukt om afspraken te maken, is Europa bereid een stapje erbij te doen. Onderhandelingstechnisch is dat een verstandige benadering."

Diederik Samsom (PvdA) is "niet ontevreden". Hij ziet het plan als een "ondubbelzinnige oproep" tot 30 procent CO2-reductie.

Oproep

"Daar zou Nederland zo spoedig mogelijk gehoor aan moeten geven", aldus Samsom in een oproep aan de onderhandelaars van CDA, PvdA en ChristenUnie. GroenLinks noemde de plannen "volstrekt onvoldoende" om klimaatverandering effectief aan te pakken, en de 20 procent "beschamend weinig". De oproep van de Amerikaanse oud-vicepresident Al Gore in zijn klimaatfilm 'An inconvenient truth' tot politiek leiderschap is kennelijk "aan dovemansoren gericht", aldus GroenLinkser Wijnand Duyvendak.

Ook milieubewegingen reageerden teleurgesteld. "De EU kiest opnieuw voor fossiele brandstoffen", stelde Milieudefensie, die vindt dat de EU een "gebrek aan leiderschap" toont. Greenpeace noemde het rapport een "mooie verpakking met weinig inhoud".

Het Nederlandse bedrijfsleven reageerde enthousiaster. Uit het plan spreekt realiteitszin, omdat het alternatieve duurzame energievormen stimuleert, zonder de hoofdrol voor fossiele brandstoffen uit het oog te verliezen, zei Rein Willems, directeur van Shell Nederland, als voorzitter van de Taskforce Energietransitie.