MOSKOU/BERLIJN - Het zonder overleg dichtdraaien van de oliekraan door Rusland ten koste van Europese landen is "niet aanvaardbaar". Dat heeft voorzitter José Manuel Barroso van de Europese Commissie dinsdag gezegd na overleg met de Duitse bondskanselier Angela Merkel.

Barroso zei dat er niet direct een risico is voor de Europese landen, er is nog voor maanden olievoorraad. Maar hij noemde het "niet aanvaardbaar" dat olieleveranciers of doorvoerlanden zonder overleg de kraan dichtdraaien. Dat is wat Rusland maandag deed, na beschuldigingen aan het adres van Wit-Rusland dat dat land illegaal Russische olie had afgetapt. Merkel sloot zich aan bij de kritiek van Barroso.

Barroso was dinsdag met zijn ploeg van eurocommissarissen op bezoek bij de Duitse regering. Duitsland is dit half jaar voorzitter van de EU.

Duitsland is een van de landen die nu verstoken zijn van Russische ruwe olie, net als Polen, Hongarije, Slovenië en Slowakije. De meeste landen hebben nog flinke voorraden olie zodat de raffinaderijen nog niet stil komen te liggen. Zo heeft Duitsland nog voor 123 dagen voorraad en Polen voor ongeveer zeventig.

'Vriendschap'

Ongeveer 12 procent van alle olie die in de EU verbruikt wordt, komt via de pijplijn 'Vriendschap' die Rusland nu heeft afgesloten. In totaal verzorgt Rusland de helft van de olie-import in de EU.

De EU heeft voor donderdag crisisoverleg gepland met olie-experts. Mogelijk dat daar ook Russische en Wit-Russische officials bij aanwezig zijn.

Wit-Rusland houdt nog altijd vast aan een toelage van 45 dollar per ton voor de doorvoer van Russische olie. Volgens Moskou is de toelage illegaal.

Het Internationaal Energie Agentschap (IEA) zei eerder op dinsdag al dat de raffinaderijen voorlopig genoeg olie op voorraad hebben, zodat de levering aan eindgebruikers geen gevaar loopt. In een verklaring (pdf) stelde het IEA dat de raffinaderijen bovendien genoeg mogelijkheden hebben om ruwe olie te verkrijgen langs andere routes. Zo kunnen zij gebruik maken van havens aan de Baltische Zee of van andere pijpleidingen. Indien nodig kunnen zij ook een beroep doen op strategische oliereserves.

Oliekraan

De Russische maatschappij Transneft draaide maandag de oliekraan dicht, naar eigen zeggen omdat Wit-Rusland illegaal olie aftapte. De buurlanden zijn al weken verwikkeld in een fikse ruzie over brandstofprijzen. Rusland verhoogde de prijzen van aardgas en ruwe olie, waarop Wit-Rusland eenzijdig een hoge belasting invoerde op olie die over zijn grondgebied van Rusland naar Europa vloeit.

Een delegatie onder leiding van de Wit-Russische vice-premier Andrej Kobyakov is dinsdag aangekomen in Moskou voor overleg, zo meldde het persbureau Itar-Tass. De Russische onderminister van Economische Zaken Andrej Sjaronov liet maandagavond echter weten dat Rusland pas wil praten als Minsk de doorvoerheffing op Russische olie laat varen.

De Russische president Vladimir Poetin heeft dinsdag spoedberaad gehouden met zijn naaste medewerkers. Hij riep de regering op alles in het werk te stellen om de belangen van westerse afnemers veilig te stellen. Een woordvoerder van Europees commissaris Andris Piebalgs (Energie) zei dat de kwestie het imago van Rusland als betrouwbare leverancier van energie ondermijnt.