AMSTERDAM - Werklozen moeten meer kansen krijgen op een baan in sectoren waar het tekort aan personeel toeneemt. De vakcentrales FNV en CNV grepen maandag allebei hun nieuwjaarsreceptie aan om werkgevers en een nieuw kabinet op te roepen hierover centrale afspraken te maken.

CNV-voorzitter René Paas noemde het een "maatschappelijk schandaal" dat een miljoen mensen aan de kant staan, terwijl er op dit moment waarschijnlijk 300.000 onvervulbare vacatures zijn. Zijn FNV-collega Agnes Jongerius ziet vooral in de zorg en het onderwijs, maar bijvoorbeeld ook in de detailhandel, tekorten aan werknemers ontstaan. Deze moeten volgens haar worden opgevuld door werklozen uit andere sectoren.

Stages

De FNV wil door scholing en stages meer werklozen buiten hun sector een nieuwe baan laten vinden. Werkgevers moeten daaraan hun steentje bijdragen. Het nieuwe kabinet moet dat ook via belastingvoordelen stimuleren. Verder moet de nieuwe regeringsploeg de bemiddeling naar werk naar een hoger plan tillen.

Dit wil Jongerius vastleggen in een "landelijke raamafspraak".

Scholing

Voorzitter Judith Ploegman van FNV Jong stelde op haar beurt dat er verplichte scholing moet komen voor zowel vaste werknemers als mensen met een tijdelijk of flexcontract.

Ook wat Paas betreft is de tijd van vrijblijvendheid voorbij. Hij wil werkgevers belonen met lagere sociale premies als zij kwetsbaren op de arbeidsmarkt, zoals oudere werklozen en gehandicapten, meer kansen geven.

De wens van de vakbeweging voor nieuwe centrale afspraken is opvallend omdat de bonden, het kabinet en de werkgevers de afgelopen jaren alleen onder grote druk tot akkoorden konden komen.

Ontslagrecht

Zo werden de partijen in 2004 het pas eens nadat meer dan 200.000 mensen hadden gedemonstreerd op het Museumplein in Amsterdam. En slaagden de sociale partners er eind vorig jaar niet in om het komend kabinet eensluidend te adviseren over soepeler ontslagrecht en scholing.

Werkgeversorganisaties VNO-NCW en MKB-Nederland reageren dan ook voorzichtig positief op de voorstellen van FNV en CNV. "Het klinkt sympathiek. We willen er graag over praten, maar wel in combinatie met meer flexibiliteit op de arbeidsmarkt", aldus een woordvoerster van VNO-NCW.

Mobiliteit

Secretaris sociale zaken Mario van Mierlo van MKB-Nederland vraagt zich af wat er nu anders is. "We praten hier al lang over."

"Werkgevers doen al een hele hoop. Maar bij scholing hoort mobiliteit, want werkgevers nemen makkelijker mensen aan als ze weten dat ze er niet direct voor lange tijd aan vastzitten."

Jongerius stelde dat werknemers ook hun verantwoordelijkheid moeten nemen om door kennis aantrekkelijk te blijven voor bedrijven als ze de mogelijkheid tot scholing krijgen. Uit maandag gepresenteerd onderzoek van de FNV bleek dat 89 procent van de werknemers vindt dat je bij ontslag bereid moet zijn tot omscholing naar ander werk.

Formatie

CDA-minister Aart Jan de Geus (Sociale Zaken) zei dat hij niet vooruit kan lopen op regeringsplannen die zijn partij met PvdA en Christenunie in de formatie nu maakt. Maar de demissionair bewindsman hoopt wel dat FNV en CNV intussen via cao-afspraken met werkgevers de kansen voor werklozen op een baan zullen vergroten.