DEN HAAG - De eerste veiling van benzinestations langs de Nederlandse snelwegen heeft woensdag geen nieuwkomers opgeleverd anders dan uit de oliewereld.

Van de negen locaties gingen er vier over in andere handen. Q8 haalde er twee binnen en Gulf ook twee. De oliemaatschappijen spelen geen rol van betekenis in dit marktsegment, waar Shell, BP, Esso en Texaco de grote spelers zijn. De andere vijf bleven bij de huidige eigenaars. Zij deden het hoogste bod.

Nieuwkomers kijken kat uit de boom

Echte nieuwkomers, zoals prijsvechter Tango, wegrestaurants en supermarkten dienden zich niet aan. Eerder deze week liet Albert Heijn en de ANWB al weten eerst de kat uit de boom te willen kijken.

Ministerie is tevreden

Het ministerie van Financiën is toch tevreden over de eerste veiling. "Er is een eerste aanzet gegeven om de hegemonie van de grote vier te doorbreken", zei een woordvoerder. De veiling heeft volgens hem bovendien gezorgd voor meer "transparantie" over de waarde van tankstations. Hij verwacht dat echte nieuwkomers hiermee bij volgende veilingen hun voordeel kunnen doen.

Het Centraal Bureau Levensmiddelen (CBL) stelde na afloop vast dat de veiling heeft aangetoond dat de liberalisering van de benzinemarkt op deze wijze niet werkt. "Nieuwkomers hebben geen kans tegen de oliemaatschappijen", zei een woordvoerster.

11,5 miljoen voor Haagse pomp

Het hoogste bod op een locatie dat woensdag in het Haagse Promenadehotel uit de enveloppen kwam, was dat van Kuwait Petroleum ofwel Q8. De oliemaatschappij bleek 11,5 miljoen euro over te hebben voor het Shell-station langs de A9 in Amstelveen-Zuid.

Het bod wekte verbazing in de zaal, hoewel het hier gaat om een 'topper'. Het station heet goed te zijn voor tussen de 10 en 15 miljoen liter per jaar, terwijl het landelijke gemiddelde rond de 3,5 miljoen liter ligt.

Volgens H. de Vries van brancheorganisatie Bovag draaien tankstations langs de snelwegen voor een belangrijk deel op 'zakelijke gebruikers'. Zij zijn als pasjeshouders verbonden aan een merk. "Die rijden gewoon een paar kilometer verder naar het volgende Shell-station."

Nieuwe eigenaren worden veelal geconfronteerd met een daling in de omzet en het duurt volgens De Vries jaren voordat die weer enigszins op het oude niveau komt. Hij vond dan ook dat Q8 teveel betaalde voor het 'snoepje' onder de locaties.

Shell wist twee locaties te behouden omdat het concern hierop de hoogste bieder bleek. Bij de locatie aan de A67 bij Bladel had het concern met zijn bod van 360.835 euro een gelukje. Het bod van de enige andere gegadigde bleek ongeldig. Hierdoor hoefde Shell niet de 'boete' te betalen aan de overheid, het verschil tussen het winnende en het volgende bod met een maximum van 15 procent. Die regeling is ingesteld om te voorkomen dat een eigenaar zonder kosten zijn station behoudt door een onrealistisch hoog bod uit te brengen. De opbrengst van die boetes was woensdag voor de overheid ruim 1,5 miljoen euro.

Esso was twee keer de hoogste bieder op een eigen station, de een langs de A27 in De Bilt (7,2 miljoen euro) en de ander langs de A76 in Heerlen (3,2 miljoen euro). Het concern moet de Staat enkele honderdduizenden euro's betalen.

Nog meer veilingen volgen

De veiling was de eerste in een serie. De overheid wil de komende 21 jaar alle 250 tankstations langs de Nederlandse snelwegen veilen om de benzinemarkt open te breken voor nieuwkomers. Met de vier grote maatschappijen is afgesproken dat zij in elk geval voor 2005 vijftig benzinestations inleveren.

Volgens het ministerie is de totale opbrengst van de biedingen 29,1 miljoen euro. Op de negen locaties zijn veertig biedingen binnengekomen. De opbrengst van de eerste serie gaat ter compensatie naar de oude eigenaren. De nieuwe eigenaren krijgen vijftien jaar het recht om op de binnengehaalde locaties een benzinestation te exploiteren. Daarna wordt de locatie opnieuw geveild. De opbrengst daarvan is voor de Staat.