LELYSTAD - Duizenden eigenaren van een beleggingshypotheek hangt een forse naheffing van de belastingdienst boven het hoofd. Huizenbezitters is ten onrechte voorgehouden dat ze over de belegde overwaarde van hun hypotheeklening de komende dertig jaar rente kunnen aftrekken.

Tot die stelling komt A. Flipse, directeur van F-Point, een financieel advieskantoor voor particulieren. Hij verwijt hypotheekverstrekkers (banken, verzekeraars), tussenpersonen en notarissen de belangen van de consument volledig uit het oog te hebben verloren.

De fiscus stelt dat de gedupeerden ten onrechte renteaftrek hebben genoten. Dat voordeel, dat in de duizenden euro's kan lopen, moet terugbetaald worden. Bovendien is in de toekomst renteaftrek over het beleggingsdeel uit den boze, wat consumenten al snel honderden euro's aan extra maandlasten oplevert.

Niet duidelijk

Bij het aanpassen van hun hypotheek is huiseigenaren onvoldoende duidelijk gemaakt dat het overwaardedeel dat ze in beleggingen wilden stoppen, niet fiscaal aftrekbaar is. Sinds 1999 geldt alleen renteaftrek als de hypotheek aantoonbaar wordt gebruikt voor de eigen woning (verbouwing, groot onderhoud).

Volgens Flipse hebben tussenpersonen in hun koopadvies dit aspect achterwege gelaten. Bovendien werkten tussenpersonen zoals SpaarAdvies met verouderde software, waardoor consumenten te rooskleurige rekenmodellen kregen voorgeschoteld.

Spaaradvies

SpaarAdvies, onderdeel van Aegon, erkende vrijdag bij vijftig gevallen in de fout te zijn gegaan. De gedupeerden ontvangen sinds enkele maanden 'herstelbetalingen'. Directeur L. van Dijk zegt niet in de problemen te komen door de betalingen, die in de tienduizenden euro's per klant lopen.

De vijftig gevallen van SpaarAdvies zijn volgens Flipse slechts het topje van de ijsberg. "De grote slachting moet nog komen", weet hij. Flipse wijst daarbij op de circa 720.000 hypotheken die vanaf september 1999 zijn ingeruild voor een woninglening met een beleggingselement. Verder vormt het onderzoek dat de financiële toezichthouder Autoriteit-FM eind oktober is begonnen naar 400.000 eigenaren van een beleggingshypotheek, een teken aan de wand, aldus de F-Point-directeur.

Eigen gewin

In de beleggingshype van de afgelopen jaren waren de aanbiedende partijen vooral geïnteresseerd in hun eigen gewin. Tussenpersonen keken vooral naar de te verdienen provisie, die hoger is naarmate een duurdere hypotheek wordt verkocht. Banken en verzekeraars pompten met dure beleggingsconstructies hun omzet en winst op, schetst Flipse.

Ook het notariaat gaat volgens hem niet vrijuit. Maar al te vaak lieten notarissen de nieuwe hypotheken passeren. De provisie die notarissen ontvangen wordt, net als bij de tussenpersonen, ook bepaald door de hoogte van de hypotheek.

Het stoort Flipse dat controlerende instanties te lang hun ogen hebben gesloten. "Waar waren de toezichthouders?" Oproepen aan de Consumentenbond en de Vereniging Eigen Huis leidden niet tot reacties. Twaalf aangetekende brieven naar de vorige minister van Financiën Zalm leverden slechts "vlakke antwoorden van ambtenaren" op. Ook een brief in mei naar het kabinet en de leiders van alle politieke partijen had geen effect.