DEN HAAG - Werknemers uit Polen en zeven andere nieuwe EU-landen kunnen vanaf juni gemakkelijker aan de slag in vijf sectoren. Staatssecretaris Henk van Hoof van Sociale Zaken besloot woensdag tot verrassing van de vakbonden deze arbeidsmigranten het gemakkelijker te maken een vergunning te krijgen voor een baan in de agrarische sector, de binnenscheepvaart, de kleinmetaal, bij slachterijen en visfileerbedrijven en in het wetenschappelijk onderzoek.

De vakbonden waren onaangenaam verrast door de snelheid van het besluit. Zij hadden het idee dat de gesprekken hierover met Van Hoof nog niet waren afgerond. "Het overleg hierover was nog amper op gang gekomen", zei vice-voorzitter Ton Heerts van de FNV.

De werkgeversorganisaties hadden juist op meer gehoopt. "Het is mooi, maar het had wel wat meer mogen zijn", aldus VNO-NCW. Alfred van Delft van MKB Nederland spreekt van een "heel voorzichtige eerste stap" en hoopt dat zo snel mogelijk meer sectoren volgen.

Versoepeling

Eind april besloot Van Hoof per sector te bekijken of Polen en andere Oost-Europese werknemers gemakkelijker een werkvergunning konden krijgen. Hij had er het liefst een algemene versoepeling van gemaakt, maar stuitte daarbij op verzet van de Tweede Kamer. Een Kamermeerderheid vreesde dat in sommige sectoren werknemers in Nederland zouden worden verdrongen. Daarom besloot Van Hoof tot een stapsgewijze aanpak. Uiteindelijk wil hij dat vanaf januari 2007 de grenzen volledig opengaan.

Tot nu toe kregen Oost-Europese werknemers alleen een werkvergunning van het Centrum voor Werk en Inkomen (CWI) als in Nederland onvoldoende mensen voor het aangeboden werk te vinden zijn. In de vijf sectoren wordt deze "arbeidsmarkttoets" nu afgeschaft. Dit scheelt werkgevers tijd en administratieve rompslomp. In plaats van tien weken kost het hen nu nog twee weken om een vergunning te krijgen.

Raadpleging

Van Hoof heeft het besluit genomen "na raadpleging van de sociale partners", zoals de kamer hem had verzocht. Volgens Heerts klopt dat op zich wel. Maar het was volgens hem nog veel te vroeg voor de conclusie dat de vijf sectoren wel open konden. Nu het besluit is genomen eist hij in ieder geval dat de Arbeidsinspectie er "heel streng" op gaat controleren dat werknemers voor gelijk werk ook gelijk loon krijgen. Ook moet de inspectie letten op goede huisvesting voor de Oost-Europeanen.

FNV Bondgenoten en CNV Bedrijvenbond, die actief zijn in de vijf sectoren, wijzen de handelwijze van Van Hoof af. Bondgenoten noemt het besluit "onverstandig en onbegrijpelijk". Het gesprek met de bewindsman waarin bezwaren zijn geuit "was dus puur voor de vorm", meent Bondgenoten.

Voorzitter Jaap Jongejan van de CNV Bedrijvenbond mist de zorgvuldigheid bij de besluitvorming en spreekt van "onbehoorlijk bestuur". Voor de bonden zijn 'gelijk loon voor gelijk werk' en geen verdringing harde voorwaarden voor het openen van de grenzen. "Dus geen Polen voor de helft van de prijs", aldus Jongejan.