BRUSSEL/DEN HAAG - Op de eerste zwarte lijst van 95 luchtvaartmaatschappijen die de Europese Unie woensdag heeft gepubliceerd, staan vooral Afrikaanse vervoerders. Alle vervoerders uit Congo, Equatoriaal-Guinea, Liberia, Sierra Leone en Swaziland krijgen een Europees vliegverbod.

De 95 maatschappijen op de zwarte lijst hebben samen circa driehonderd toestellen. De meeste bedrijven zijn op de lijst gekomen, omdat het toezicht in hun vestigingsland faalt. Dat treft bijvoorbeeld alle 51 luchtvaartbedrijven uit de Democratische Republiek Congo.

Vier vrachtmaatschappijen op de lijst hebben in het verleden heel sporadisch op Nederland gevlogen. Het zijn Air Bangladesh, Ariana Afghan Airlines, Silverback Cargo Freighters en African International Airways, zei een woordvoerder van de Inspectie Verkeer en Waterstaat (IVW). Bovendien hebben enkele maatschappijen die al niet welkom waren in Nederland, nu een Europees vliegverbod gekregen.

Veiliger

"De Europese luchtvaart wordt een stuk veiliger met deze zwarte lijst", stelde Europees Commissaris Barrot (Verkeer) in een toelichting. Hij wil verder werken aan een Europees luchtvaartagentschap, dat vliegvergunningen uitgeeft en ongelukken gaat onderzoeken.

"In Congo zijn veel militaire toestellen omgebouwd tot passagiersvliegtuigen. Dat maakt ze al snel verdacht", zei Barrot. "We gaan Afrikaanse landen binnenkort helpen met de techniek."

De lijst telt vooral vrachtmaatschappijen, zei de woordvoerder van de IVW. Deze kleine vervoerders vliegen vaak met oude Russische vliegtuigen en sommige staan niet geregistreerd in het land waar hun thuisbasis is.

Nationale vliegverboden

De Europese zwarte lijst is de opvolger van nationale vliegverboden. Maatschappijen konden die omzeilen door naar een ander EU-land te vliegen, waar ze nog niet op de lijst stonden.

Sommige landen hielden de vliegverboden geheim; de EU-lijst is openbaar. Elke drie maanden wordt de EU-lijst bijgewerkt, maar tussentijdse aanpassing is ook mogelijk. De EU-landen houden daarnaast het recht om eigen noodmaatregelen te treffen.

Ongelukken

Europees Commissaris Barrot blies nieuw leven in het voorstel voor een zwarte lijst na een reeks ongelukken, waaronder een crash van een toestel van het Cypriotische Helios Air vorig jaar augustus in Griekenland. Alle 121 inzittenden kwamen daarbij om het leven.

Nederland kende al een lijst met maatschappijen die onder verscherpt toezicht staan. Momenteel geldt dat voor de Turkse vervoerders MNG Airlines, Fly Air en Onur Air. Deze staan niet op de zwarte lijst van de EU. Onur Air kreeg in 2005 gedurende twee weken een vliegverbod opgelegd in onder meer Nederland wegens de vele gebreken aan de vliegtuigen. Onur Air landde daarna doodleuk in België.