BRUSSEL - Europa lijkt enigszins tot rust te komen in de bezinningsperiode over de EU-grondwet en de nasleep van de strijd over de begroting voor de komende zeven jaar. De EU-leiders hebben dan ook weinig zin in een nieuwe strijd, donderdag en vrijdag in Brussel, als zij bijeenkomen voor hun driemaandelijkse topontmoeting.

Goede bedoelingen over de vooruitgang van de Europese economie en samenwerking op energiegebied domineren de agenda. Enige discussie over het onderwerp energie is echter ook niet helemaal uit te sluiten.

Berlusconi

De Italiaanse premier Berlusconi zou wel eens zijn pijlen kunnen gaan richten op Frankrijk, dat de overname van het Franse energieconcern Suez door Enel uit Italië wil blokkeren door een binnenlandse fusie.

"Het is wel te verwachten dat Berlusconi 'los' gaat", zegt een ingewijde in de Europese energiewereld. Vlak voor de Italiaanse verkiezingen in april staat Berlusconi op verlies. Tijdens de top heeft hij dus niet veel meer te verliezen. Voor binnenlands gebruik zou hij wel eens een nummertje kunnen maken tegenover de Franse president Chirac, die beschuldigingen over 'economisch protectionisme' al resoluut van de hand heeft gewezen.

Berlusconi kan steun krijgen uit onverwachte hoek. Door de Franse samensmelting zou ook de stroomleverantie in België in één hand kunnen komen. De Belgische premier Verhofstadt, normaal geen vriend van Berlusconi, is als liberaal echter meer gewonnen voor vrije concurrentie. Ook is Verhofstadt bevreesd voor dictaten op energiegebied vanuit Parijs.

Afhankelijk

Tegelijkertijd speelt ook de overname van het Spaanse energieconcern Endesa door het Duitse E.on. Spanje verzet zich met man en macht tegen de overname, bang als Madrid is straks deels afhankelijk te zijn van Duitse beslissingen over energieleveranties.

Hoewel de discussiestukken voor de EU-leiders niet over deze fusies gaan, speelt op de achtergrond nadrukkelijk de keuze voor een daadwerkelijk vrije Europese energiemarkt met enkele grote giganten of het behoud van nationale stroom- en gaskampioenen.

Concurrentiebeleid

Europees Commissaris Kroes (concurrentiebeleid) heeft de keuze al gemaakt. Zij zal kritisch kijken naar de Franse plannen, zoals zij in haar hele aanpak van de energiesector meer concurrentie wil. Een concern uit de ene lidstaat moet in haar ogen een stroomleverancier uit een ander EU-land over kunnen nemen.

De Europese Commissie wil als dagelijks bestuur van de EU de door veel lidstaten gewenste leveringszekerheid garanderen via goede afspraken over gebruik van elkaars nationale stroom- en gasnetwerken door buurlanden, de zogeheten interconnectie. Verder zouden landen meer met elkaar moeten overleggen om tekorten of leveringsproblemen op te vangen.

Nederland

Nederland schaart zich op hoofdlijnen achter Kroes, die juist ook weer aansluit bij de in de Tweede Kamer omstreden plannen van minister Brinkhorst van Economische Zaken voor het ontkoppelen van netwerken enerzijds en stroomproductie- en distributie anderzijds.

Volgens Kroes is alleen door een goede ontkoppeling, waarbij volgens Brinkhorst de netwerken in publieke handen moeten komen, echte concurrentie mogelijk.

Grote passen

De Europese Unie is nooit een project geweest waarbij de beleidsmakers met grote passen snel thuiskwamen. Ook op energiegebied zal het donderdag en vrijdag blijven bij veel goede bedoelingen en aansporingen, onder meer over gebruik van alternatieve energie en biobrandstoffen.

Zo streeft Oostenrijk naar 8 procent biobrandstofgebruik in 2015 en 15 procent alternatief opgewekte en schone energie in hetzelfde jaar. Als de discussie over liberalisering van de energiesector in Brussel stevig op gang komt, zal uiteindelijk geen haan meer naar deze doelstellingen kraaien. De goede bedoelingen blijven dan overeind, maar de echte aandacht gaat dan toch naar de nationale belangen. Vooralsnog wil geen enkele EU-leider echt de strijd aangaan. Op een vechtlustige Berlusconi na.