MOSKOU - De Russische gasleverancier Gazprom is zondagochtend begonnen met het afsluiten van de gaslevering aan buurland Oekraïne. De druk op het leidingennet is omlaag gebracht, aldus een zegsman van het energiebedrijf. Hij verzekerde dat de gasleverantie aan West-Europa door de maatregel niet in gevaar komt. Volgens Gazprom heeft Oekraïne geweigerd het aanbod voor een nieuw contract voor 2006 te tekenen.

Oekraïne reageerde woedend. "Deze maatregel is onacceptabel", aldus het Oekraïense energiebedrijf Naftogaz in een verklaring.

"De gasleveranties aan Europa komen er door in gevaar." De Oekraïense president Joesjtsjenko riep zondagavond zijn Russische collega Poetin op om Gazprom te dwingen weer aan de onderhandelingstafel plaats te nemen.

Zaterdagavond leek er nog een doorbraak te zijn bereikt. Een zegsman van Naftogaz liet toen weten dat Rusland Oekraïne ook in het eerste kwartaal van 2006 zou blijven voorzien van gas voor dezelfde gereduceerde prijs als in 2005.

Marktconforme prijzen

Dat was een laatste tegemoetkoming die de Russische president Poetin aan Oekraïne wilde doen. Poetin eiste wel dat de regering in Kiev dan zou instemmen met marktconforme prijzen vanaf april 2006.

Maar zijn Oekraïense collega Joesjtsjenko heeft dit aanbod afgewezen.

Reserves

Volgens Oekraïense functionarissen kunnen grote industrieën problemen ondervinden door de Russische maatregel, maar zullen de gewone Oekraïense huishoudens er niets van merken omdat het land kan terugvallen op ondergrondse reserves en alternatieve gasbronnen. Rusland levert 30 procent van al het gas dat in Oekraïne wordt verbruikt.

De Poolse gasmaatschappij PGNiG liet zondag in een verklaring weten dat ze gevolgen ondervindt van de Russische maatregel voor Oekraïne. PGNiG stelde dat bij de plaats Drozdowicze aan de grens met Oekraïne een lagere druk op het gasleidingnet is geconstateerd.

De onderneming is daarom begonnen met het aanspreken van haar reserves. De gasleveranties aan sommige bedrijven wordt beperkt.

In Hongarije is eveneens een vermindering van de gasdruk van 25 procent geconstateerd. Volgens het Hongaarse energiebedrijf MOL is de verzorging van de bevolking niet in gevaar. Roemenië vroeg Rusland zondag ervoor te zorgen dat gas wordt geleverd zoals contractueel is overeengekomen.

230 dollar

Het conflict tussen Rusland en Oekraïne draait om de eis van Gazprom om de prijs van 1000 kubieke meter gas te verhogen van 50 dollar naar 230 dollar. Oekraïne vond een plotselinge verhoging per 1 januari 2006 onacceptabel. Ook uitstel tot april is voor Oekraïne niet acceptabel. President Joesjtsjenko zei eerder stapsgewijs - in een tijdsbestek van jaren - naar een marktprijs te willen gaan.

Volgens Rusland zal de levering van gas aan Europese Unie niet in gevaar komen. Gazprom levert ongeveer 25 procent van het West-Europese gas. Het merendeel daarvan vloeit door pijpleidingen op Oekraïens grondgebied.

Gasexperts

De Europese Commissie liet zondag bij monde van een woordvoerster weten bezorgd te zijn over het uitblijven van een akkoord tussen Rusland en Oekraïne. "Het spreekt voor zich dat we de situatie in de gaten houden." Gasexperts van de 25 EU-landen komen woensdag in Brussel bijeen om te praten over eventuele maatregelen. Eurocommissaris Andris Piebalgs (energiezaken) drong daar vrijdag al op aan.

Speculatie

Grote Westerse energiebedrijven hebben vorige week al laten weten dat de levering van gas aan consumenten is gewaarborgd. Op de Europese energiebeurs APX was zondag wel sprake van speculatie. De prijzen voor onmiddellijke levering van Brits gas stegen met 4,5 procent, meldde het financiële persbureau Bloomberg. Op de beurs wordt 24 uur per dag, zeven dagen in de week in energiecontracten gehandeld.