BRUSSEL - De Europese leiders leken vrijdagavond aan te koersen op een opening in de lange discussie over de begroting van de Europese Unie. Een voorstel van de Duitse bondskanselier Merkel om 13,2 miljard euro meer uit te trekken voor Europa dan het Britse voorzitterschap wil, kon rekenen op de instemming van een grote groep lidstaten.

Toch heerste er nog enige scepsis of de Britse premier Blair kan leven met deze verruiming van het budget. Daarnaast is het de vraag of Blair een deel van zijn automatische korting op de EU-begroting wil opgeven. Blair staat onder grote binnenlandse druk om op dit terrein niet te bewegen. Frankrijk moet daarnaast door de pomp en op termijn een hervorming van de landbouwuitgaven accepteren.

Compromis

In Brussel heerste vrijdagavond vroeg enig optimisme over de mogelijkheid om een akkoord te bereiken. De Poolse premier Marcinkiewicz stelde dat de partijen "significant dichter bij een compromis zijn gekomen".

Zuinig

Ook de Franse president Chirac toonde zich optimistisch. De Zweedse premier Persson, die in de plannen voor een meerjarenbegroting de grootste verliezer dreigt te worden, hield de boot echter nog af. "Ik ben wat pessimistischer." Huidig EU-voorzitter Groot-Brittannië stelde woensdag nog voor om de Europese begroting voor de periode van 2007 tot en met 2013 te beperken tot 849 miljard euro. Vooral de Oost-Europese lidstaten zouden het slachtoffer zijn van deze zuinige aanpak, omdat zij minder hulp kunnen krijgen voor achtergebleven regio's.

Merkel stelde vrijdagochtend samen met Chirac en de Spaanse premier Zapatero voor het Europese budget voor dezelfde zeven jaar te verruimen tot zo'n 862 miljard euro. Vooral de Oost-Europese landen zouden daarvan kunnen profiteren.

Struikelblok

Groot-Brittannië is bereid om 2,5 miljard euro extra in te leveren bij de onderhandelingen over de meerjarenbegroting van de Europese Unie. Dat heeft een diplomaat vrijdagavond bevestigd. Daarmee is mogelijk een belangrijk struikelblok voor een akkoord opgeruimd, al is het de vraag of de overige lidstaten het voldoende vinden.

De Britten krijgen al jaren een zeer omstreden automatische korting op hun betalingen aan Brussel, waardoor de overige landen te veel betalen. Een grote groep landen, waaronder Frankrijk en Spanje, weigert een akkoord te ondertekenen als de Britten die niet deels inleveren. Eerder had premier Blair al 8 miljard toegezegd, en dat wordt nu dus 10,5 miljard euro, uitgesmeerd over zeven jaar.

Miljard

Nederland zou als hoogste nettobetaler aan de Europese begroting volgens verwachtingen nog steeds kunnen rekenen op een korting van ongeveer 850 miljoen euro per jaar. Nederland streeft eigenlijk naar een korting van 1 miljard euro, hoewel dat bedrag vrijdag in diplomatieke kringen al minder vaak werd genoemd. "We willen gewoon niet langer de grootste nettobetaler zijn", aldus een diplomatieke bron. In de Britse voorstellen zouden de Zweden dat worden.

Concurrentievoordeel

België wierp donderdag overigens al een nieuw probleem op, omdat Brussel niet wil dat de Nederlandse daling van de EU-afdracht voor een groot deel verloopt via een korting van de douaneheffingen die Nederland aan de EU moet betalen. Volgens de Belgische premier Verhofstadt kan dat leiden tot een concurrentievoordeel voor de haven van Rotterdam ten opzichte van die van Antwerpen.

België gunt Nederland wel een forse korting, maar wil een andere rekenmethode. Volgens diplomatieke bronnen zou Verhofstadt dit punt geregeld willen zien, alvorens hij kan instemmen met een grootschalig begrotingsakkoord. Nederlandse bronnen stelden dat "dit echt niet het hoofdpunt zal zijn".

Het overleg in Brussel verliep vrijdag vrij chaotisch. Blair zou eigenlijk vrijdagochtend al een nieuw voorstel op tafel leggen, maar in de vooravond was daarvan nog geen sprake. Wel ontving de Britse premier tal van collega's apart in de 'biechtstoel', onder wie premier Balkenende, die nogmaals aandrong op een stevige korting voor Nederland op de EU-contributie.

Maaltijd

Tussendoor verlieten diverse EU-leiders korte tijd de vergadering om uit te rusten in hun hotel. Premier Balkenende en minister Bot van Buitenlandse Zaken gebruikten de tijd om snel een maaltijd te nuttigen in een helverlichte kantine te midden van politieagenten en journalisten.