Toeslagenouders laten het er niet bij zitten: 'Het moet bewust zijn gebeurd'
De chaos die het toeslagenschandaal heeft achtergelaten is nog lang niet opgelost, al kregen veel ouders intussen compensatie. Maar de Belastingdienst ontkent in individuele gevallen nog steeds dat er sprake was van discriminatie. Dus laten sommige slachtoffers het er niet bij zitten.
In Utrecht diende dinsdag een bijzondere zaak bij het College voor de Rechten van de Mens. Toeslagenouder Martine van Bruggen stond met haar klacht tegenover de Belastingdienst. Ze is door de Staat weliswaar erkend als een van de tienduizenden gedupeerden van het toeslagenschandaal en kreeg een schadevergoeding, maar de Belastingdienst ontkent dat er sprake was van discriminatie.
De zaak is bijzonder omdat Van Bruggen een dochter heeft met een Nederlandse achternaam, en ook een dochter genaamd Noä Dilan Kiziltas. Kiziltas is de achternaam van haar Turkse vader. De Belastingdienst deed alleen onderzoek naar de dochter met de Turkse achternaam.
Daarom wil Van Bruggen dat wordt vastgesteld dat hier sprake is geweest van discriminatie, en dat het geen toeval is dat ze ten onrechte als fraudeur bestempeld werd.
"Wat me raakt, is dat je als volwassene een kind met Turkse achternaam benadeelt ten opzichte van haar zusje met een Nederlandse naam", zei Van Bruggen tijdens de zitting. "Dat je ervoor kiest om een meisje van vier te discrimineren, dat moet bewust zijn gebeurd."
'Trauma opgelopen, maar boosheid is weg'
Van Bruggen vertelde ook dat zij en haar familie een trauma hebben opgelopen door het handelen van de Belastingdienst. Het vertrouwen in de overheid is grotendeels weg. Ook daarom diende ze een klacht in bij het mensenrechtencollege.
"De boosheid en het verdriet ben ik na achttien jaar wel kwijt", zegt de Kampense na afloop van de zitting tegen NU.nl. "Maar het heeft me als moeder van kinderen met verschillende achternamen heel erg gekwetst. Dat dit zomaar kon gebeuren."
Tijdens de behandeling van Van Bruggens zaak werd dinsdag gesproken over een financiële schade van ruim 63.000 euro. De Kampense raakte door het fraudelabel van de fiscus naar eigen zeggen haar huis, auto en baan kwijt.
"Ik kon niet eens meer een telefoonabonnement afsluiten", zegt ze hierover tegen NU.nl. "Want opeens was ik volgens allerlei instanties een fraudeur."
Toezichthouder gaat uit van discriminatie
Het herstel van financiële schade is voor Van Bruggen niet genoeg. Ze wil dat ook wordt vastgesteld dat de fiscus haar dochter heeft gediscrimineerd door kinderopvangtoeslag terug te vorderen vanwege haar achternaam.
De klacht van de ouder werd behandeld door het College voor de Rechten van de Mens. Die onafhankelijke toezichthouder trok in september 2022 na onderzoek de conclusie dat de fiscus rond de kinderopvangtoeslag onderscheid heeft gemaakt op grond van afkomst.
Fiscus kan opnieuw discriminatie niet uitsluiten
Zo kon de fiscus tijdens de zitting niet uitleggen waarom het fraudeteam tussen 2006 en 2011 juist op de toeslagen voor Van Bruggens dochter met de Turkse achternaam was gedoken.
"Dan is ook niet uit te sluiten dat ook discriminatie een rol heeft gespeeld", concludeerde een van de leden van het College tijdens de zitting. "Want u zegt dat u het niet weet. En daarom gaan we hierop door."
Ruim 33.000 mensen erkend als gedupeerde, meer dan 100 klachten bij toezichthouder
Ministerie: 'Oude administratie achterhalen niet eenvoudig'
Een woordvoerder van de Belastingdienst laat aan NU.nl weten dat het "niet eenvoudig" is om alle administratie en documenten over oude zaken uit de systemen van de fiscus te halen.
Van Bruggens juridisch adviseur Juliette Bonneur noemt dat verweer een patroon dat ze vaker is tegengekomen rond toeslagenzaken bij het College. "Het is aan de Belastingdienst om de papierwinkel op orde te hebben", licht de jurist toe tegen NU.nl.
"Steeds als documenten in het nadeel zijn van de Belastingdienst, zegt die dat ze onvindbaar zijn", stelt Van Bruggen als toevoeging. Maar ook zijzelf kon na achttien jaar niet meer alle bewijzen in haar voordeel produceren.
Toezichthouder geeft fiscus stevige kritiek
"De Belastingdienst Toeslagen heeft op geen enkele manier gereageerd op bezwaarschriften", had het mensenrechtencollege dinsdag kritiek op de dienst. "Dat kan toch niet?"
En: "U moet zich verplaatsen in een burger. Die als individu staat tegen een grote organisatie met complexe systemen, waarbij bewezen is dat er fouten zijn gemaakt die burgers ernstig hebben gedupeerd."
Van Bruggen is sowieso blij dat ze haar verhaal heeft kunnen doen, wat de uitkomst ook mag zijn. "Dan heb ik wel mijn best gedaan. Ik weet voor mezelf dat het zo is."
De datum van de uitspraak is nog niet bekend. Het College wil misschien nog extra bewijsstukken opvragen.