STRAATSBURG - Van twee derde deel van de EU-uitgaven in 2004 is niet te zeggen of ze goed zijn terechtgekomen. Dat stelt de Europese Rekenkamer. Haar jaarverslag over de 100 miljard euro aan uitgaven is maandagavond in het Europees Parlement gepresenteerd.

Vergeleken met de voorgaande jaren doet Brussel het wel iets beter. In het voorgaande jaar was de Europese Rekenkamer redelijk zeker van slechts 6 procent van de uitgaven. Nu is dat een derde. De verbetering was vooral te merken in de landbouwsubsidies: dankzij luchtbeelden is de oppervlakte van gesubsidieerde teelten beter te controleren.

Stappenplan

Europees Commissaris Kallas (Fraudebestrijding) reageerde "bijzonder verheugd dat de Rekenkamer de vooruitgang erkent die we bij het landbouwbeleid hebben geboekt". Hij vraagt meer controles door de EU-lidstaten: die geven ongeveer 80 procent van het EU-geld uit. Kallas vertrouwt erop dat de EU-landen nog dit jaar instemmen met een stappenplan daartoe.

De Europese Rekenkamer spoort fouten op bij de Europese uitgaven. Als meer dan 1 procent van de uitgaven fouten bevat, weigert de Rekenkamer te zeggen dat de cijfers betrouwbaar zijn. Het is nu de elfde keer op rij dat de Europese Rekenkamer een goedkeurende verklaring weigert.

Controle

Misstanden zijn in 2004 onder meer ontdekt in de plattelandssteun, zoals het project om gronden milieuvriendelijk te beheren. Controle hiervan is amper mogelijk. Inspecteurs kunnen zelden nagaan of er inderdaad geen kunstmest is gestrooid: subsidiegevers moeten geheel vertrouwen op de eigen woorden van de grondgebruikers.

Bij de regiohulp ontdekte de Europese Rekenkamer ook vreemde zaken. Hulpprojecten over de jaren 1994 tot 1999 zijn nog altijd niet gecontroleerd. Bij steekproeven door de Europese Rekenkamer bleek er echter van alles mis. Anders dan vaak gedacht, bleek een project in Sicilië de minste fouten te hebben, een project in Zweden de meeste.

Minder streng

Europees Commissaris Kallas vroeg de Rekenkamer maandag om minder streng te zijn. Hij onderstreept verder dat Brussel foute betalingen vaak al snel herstelt. Bij landbouwbeleid vordert het elk jaar zo'n 400 miljoen euro terug. Griekenland moet 518 miljoen euro terugbetalen over onterechte regiohulp. "Helaas houdt de Rekenkamer hier geen rekening mee", aldus Kallas.

Europarlementslid en begrotingsdeskundige Jan Mulder (VVD) vindt de verbeterde controles "bemoedigend". Wel betreurt hij het dat de Europese Rekenkamer na elf jaar nog steeds geen goedkeurende verklaring kan geven. "En dat voor een begroting die slechts twee derde zo groot is als die van de Nederlandse overheid."

Controlebureaus

Mulder pleit ervoor dat EU-landen zich verantwoordelijker opstellen. "Ruim 80 procent van het EU-geld gaat via de lidstaten. Hoog tijd voor controlebureaus op de betaalorganen in de landen", zei Mulder. "De Nationale Rekenkamers moeten zich beter aansluiten bij de Europese Rekenkamer."