'Pensioenpremies gaan fors omhoog'

DEN HAAG - De meeste pensioenfondsen hebben flink last van het zware weer op de effectenbeurzen, maar de gevolgen zijn voor de huidige en de vroegere werknemers. Die maken zich zorgen over wat straks nog rest van hun waardevaste pensioen. Ze worden geconfronteerd met hogere pensioenpremies, uitkeringen die niet langer de inflatie volgen en misschien nog meer onzekerheden.

De premies gaan omhoog. Daarvoor hebben de twee grootste pensioenfondsen van Nederland, ABP en PGGM, eerder dit jaar al gewaarschuwd. Maar niet alleen de werknemers bij de overheid of in de zorg moeten meer gaan betalen. Veruit het grootste deel van werkend Nederland moet hiermee rekening houden, zo stelt hoogleraar algemene economie L. Bovenberg van de Universiteit van Tilburg.

Dat betekent een ommekeer sinds de jaren negentig. Toen behaalden pensioenfondsen met hun aandelen op de beurs uitermate hoge rendementen, waardoor de premie omlaag kon. Nu het economische tij tegenzit, gebeurt het omgekeerde, legt Bovenberg uit.

Het opkrikken van de premies is een van de mogelijkheden die pensioenfondsen hebben om ongewenste ontwikkelingen op te vangen. "De eerste is het aanspreken van de buffers, maar daarop is al flink ingeteerd. Nu moet de premie omhoog en wellicht moeten ze ook de indexering van de uitkering achterwege laten, al dan niet gedeeltelijk."

De pensioenbeheerders hebben nog een vierde mogelijkheid, zo meent voorzitter T. Wennekus van de Vereniging van Bedrijfstakpensioenfondsen (VB). "Minder risicovol beleggen." Dat komt neer op een beleidswijziging. Momenteel hebben de meeste van zijn leden grofweg 40 procent van hun kapitaal in aandelen belegd.

Deze vierde optie is voor L. Roodbol, bestuurslid van het Actuarieel Genootschap (AG) minder aan de orde. De pensioenfondsen moeten volgens hem juist zoveel mogelijk vasthouden aan de gekozen strategie. Zij dienen immers het lange-termijndoel en dan scoren de rendementen van aandelen naar verwachting hoger dan veilige staatsobligaties. Maar volgens hem kunnen de fondsen wel binnen de afgesproken bandbreedtes inspelen op marktontwikkelingen.

"De solidariteit tussen de jongere en de oudere generatie is prachtig in het Nederlandse pensioenstelsel. Daardoor zijn we in staat meer risico te nemen. We spreiden die risico's, dragen gezamenlijk de schades en delen de opbrengsten," stelt de actuaris (verzekeringsdeskundige) in dienst van Ernst & Young.

Roodbol begrijpt de zorgen van veel Nederlanders. Die zijn gewend geraakt aan het relatief lage premieniveau van de afgelopen jaren. "Maar in wezen is een pensioen heel duur, vooral omdat we allemaal graag een uitkering willen die steeds wordt aangepast aan de inflatie en ook nog aan de loonstijgingen. Dat betekent echter wel dat de pensioenfondsen een hoog rendement moeten halen, anders is die indexering niet op te brengen."

Nauwelijks compenseren

Dergelijke toeslagen zijn in de afgelopen jaren nauwelijks aan de orde geweest. Nu gebeurt dat wel. Sommige gepensioneerden hebben dit jaar hun uitkering niet meer volledig geïndexeerd gekregen. "Erg vervelend voor hen, want zij hebben geen baan meer en kunnen hun verlies nauwelijks compenseren," erkent Bovenberg.

De hoogleraar signaleert veel verwarring over de indexering. Bij de meeste betrokkenen bestaat de indruk dat de prijs- en loonstijgingen altijd worden doorberekend in de pensioenen. De econoom pleit dan ook voor duidelijke afspraken tussen de partijen over hoe te handelen als de buffer onder de door de Pensioen- en Verzekeringskamer PVK nagestreefde dekkingsgraad zakt.

De dekkingsgraad geeft aan in hoeverre een fonds in staat is aan haar financiële verplichtigen te voldoen. Bij 100 procent is het vermogen precies genoeg. Een hogere dekkingsgraad houdt in dat het fonds meer vlees op de botten heeft. Een lager percentage duidt op een tekort.

Uit gegevens van de PVK blijkt echter dat slechts een handjevol pensioenfondsen de indexering onvoorwaardelijk doorvoert. De meeste erkennen het als hun"zedelijke plicht" zich daaraan te houden, zoals Wennekus dat uitdrukt, maar in de statuten is vaak de toevoeging opgenomen "zo lang de middelen dat toelaten." De VB-voorzitter realiseert zich dat de werknemers in Nederland nu het economisch tegenzit "meer met de neus op de kosten worden gedrukt."

Tip de redactie