Steeds meer mensen vrezen voor een recessie. Maar wat is een recessie precies? En kunnen we er iets tegen doen? Een recessie is niet helemaal te voorkomen, maar we kunnen wel leren van het verleden, zegt Peter Hein van Mulligen, hoofdeconoom van statistiekbureau CBS.

Wat is een recessie eigenlijk?

Recessie betekent letterlijk 'terugval'. In de economie betekent dit dat de economische groei afneemt en lager is dan gemiddeld. Volgens het CBS wordt er vaak van een economische recessie gesproken als de economie minstens twee kwartalen achter elkaar krimpt.

Is het zeker dat er een recessie aankomt?

"Nee. Het is helemaal niet zeker dat dit gaat gebeuren", zegt Van Mulligen. "Maar het rommelt wel. De oorlog in Oekraïne en het strenge Chinese coronabeleid helpen daar niet bij."

Het consumentenvertrouwen is op dit moment heel laag, mensen maken zich zorgen over hun eigen portemonnee. "Als zij daardoor minder geld uit gaan geven, zou dat een voorbode kunnen zijn voor een recessie."

Alleen een minder harde groei zorgt niet meteen voor een recessie. En op dit moment gaan de uitgaven juist weer omhoog. "Het is niet voor niets zo druk op Schiphol", zegt Van Mulligen. Mensen kunnen na de coronacrisis eindelijk weer op vakantie, en grijpen hun kans. Daarnaast schreeuwt de arbeidsmarkt om meer mensen - terwijl juist werkloosheid het beeld is dat we verwachten bij een recessie.

Is het erg als er een recessie komt?

"Simpel gezegd: een recessie betekent dat mensen hun baan kunnen kwijtraken", zegt de hoofdeconoom van het CBS. Lonen gaan minder hard omhoog, zzp'ers krijgen minder opdrachten, we hebben minder te besteden.

Mensen die minder zeker zijn van werk worden vaak het hardst geraakt als er een recessie is. Dat zijn mensen met een jaarcontract, flexwerkers en uitzendkrachten. Veel jongeren en studenten hebben zo'n contract, dus zij zullen er sneller last van hebben. Maar ook ondernemers merken al snel dat er minder geld binnenkomt. Mensen met een vaste baan hebben meestal minder last van een recessie.

Moet ik me zorgen maken?

Omdat het nog helemaal niet zeker is dat er een recessie komt, heeft het ook weinig zin om je zorgen te maken. Volgens Van Mulligen is de hoge inflatie nu de grootste zorg. Dat is niet hetzelfde als een recessie, maar dat kan wel dezelfde uitkomst hebben voor ons.

"Neem bijvoorbeeld de hoge energierekening, dat zal veel mensen kopzorgen geven. Zeker als je niet in loondienst bent, dan kunnen die extra kosten aan de energierekening rauw op je dak vallen."

Kan een recessie voorkomen worden?

"Niet echt, want de economie laat zich niet helemaal sturen", zegt de hoofdeconoom. "Maar we hebben wel wat kunnen leren van voorgaande recessies."

In 2008 was er voor het laatst een heftige recessie in Nederland. Het duurde toen heel lang voor de economie weer op het oude niveau was. In 2020 leek de coronacrisis voor een nieuwe recessie te zorgen: de economie kromp toen ook twee kwartalen achter elkaar.

De overheid heeft het toen anders aangepakt dan in 2008. Zij hebben ervoor gekozen om de bedrijven te helpen met bijvoorbeeld loonsteun en het uitstellen van het betalen van belasting. Dat heeft heel erg geholpen, want de Nederlandse economie kwam er weer snel bovenop.

"Er zijn dus wel dingen die een rol kunnen spelen in hoe erg een recessie wordt en hoe lang het duurt." stelt Van Mulligen. "Bijvoorbeeld in hoeverre de overheid ingrijpt. Maar helemaal voorkomen, dat is niet mogelijk."