De stikstofuitstoot via mest van koeien, varkens en andere dieren gaat al vijf jaar op rij omlaag en zit al een aantal jaar onder de Europese uitstootgrens, blijkt donderdag uit cijfers van het statistiekbureau CBS. Toch worden boeren in de Nederlandse stikstofcrisis hard geraakt. Hoe zit dat?

De stikstofuitstoot in Nederland is de grootste van de hele EU. Ons land stoot per hectare vier keer zoveel uit als het EU-gemiddelde. Het grootste gedeelte, zo'n 60 procent, komt uit de landbouw, blijkt uit cijfers van het RIVM.

Als we het over stikstof hebben zijn er twee belangrijke verbindingen: stikstofoxiden en ammoniak. De oxiden (NOx) worden vooral uitgestoten bij de verbranding van fossiele brandstoffen, ammoniak komt vrij in de landbouw. Volgens cijfers van het CBS ontstaat zo'n 87 procent van de ammoniakuitstoot door landbouwers.

'Er blijft stikstof bijkomen en dat is niet goed'

Die uitstoot wordt in absolute cijfers wel steeds minder. Tussen 2017 en 2021 is de ammoniakuitstoot bij mest met 8 procent gedaald, waardoor die nu 7 procent onder de Europese uitstootgrens van 504,4 miljoen kilogram zit. Die uitstootgrens is bepaald door de Europese Commissie om de stikstofproductie in EU-landen onder controle te houden.

Dat klinkt positief, maar toch worden boeren als de grootste schuldigen van de stikstofcrisis gezien. "Het is inderdaad heel goed dat boeren onder die stikstofplafonds zitten en we zijn heel tevreden dat de productie ervan blijft dalen", zegt een woordvoerder van het ministerie van Landbouw. "Het probleem is echter dat er al stikstof in de grond zit en dat blijft daar. Als er dus nog meer bijkomt, is dat niet goed. Het aantal kilogram stikstof dat erbij komt vermindert inderdaad, maar het is nog lang niet laag genoeg."

Provincies hebben reductiedoelen

Volgens de plannen van het kabinet moet de stikstofuitstoot in ons land met 40 procent worden verminderd tegen 2025 en moet er 74 procent minder uitgestoten worden in 2030. Elke provincie heeft daarvoor een eigen zogeheten reductiedoel gekregen en mag zelf maatregelen bedenken om dat doel te halen.

Daarbij komen ook andere sectoren in het zicht. "Ook voor de zeevaart, de luchtvaart en onder meer de energiesector zullen er strenge maatregelen komen om de stikstofuitstoot in ons land zoveel mogelijk terug te dringen", volgens het kabinet.