Het stikstofprobleem leidt tot stress, verdriet en woede onder boeren. Maar boos of niet: de plannen van het kabinet om de stikstofuitstoot snel terug te dringen blijven overeind. Boeren moeten hun uitstoot dus verminderen, maar hoe? NU.nl bespreekt een aantal opties.

Optie 1: Uitkopen/stoppen

De eerste en meest rigoureuze optie: uitkopen. Hierbij stoppen boeren met hun bedrijf en ontvangen zij daar geld voor. Hiervoor zijn twee regelingen opgezet: een landelijke en een provinciale.

Bij de landelijke maatregel krijgen boeren geld om te stoppen met hun bedrijf, met als doel de stikstofuitstoot te verminderen. Het subsidieloket hiervoor gaat later dit jaar open. De provincies doen het anders: zij kijken naar het aankopen van een bedrijf. Hierbij draait het om de aankoop van zogeheten 'piekbelasters', boerenbedrijven met een hoge stikstofbelasting op Natura 2000-gebieden.

Hoewel boeren in beide regelingen geld ontvangen om met hun bedrijf te stoppen, verschillen de doelen, middelen en de uitvoerder van de regeling. Wel is er één belangrijke overeenkomst: uitkopen gaat altijd vrijwillig. "Er zal nooit een zweem van verplichting aan zitten", verduidelijkt een woordvoerder van het Interprovinciaal Overleg (IPO).

Optie 2: Aanpassen

De tweede optie is aanpassen. De boerderij gaat dus niet dicht en de boel gaat ook niet helemaal op de schop. Een aanpassing kan bijvoorbeeld zijn om dieren minder eiwit te voeren. "Door anders te voeren kan een veehouder de stikstofuitstoot tot 20 procent verminderen", vertelt onderzoeker Gerard Migchels van Wageningen University & Research.

Verder kan de boer ervoor kiezen om de uit te rijden mest te verdunnen met water, koeien vaker in de wei te zetten en de hoeveelheid jongvee te verminderen. Hoewel deze maatregelen klein lijken, kunnen er volgens Migchels grote stappen mee worden gezet. "Als je dit pakketje uitvoert (inclusief dieren anders voeren, red.), is de stikstofuitstoot grofweg 30 tot 40 procent minder."

Optie 3: De boel omgooien

De laatste optie zit ergens tussen de eerste twee in: we houden de boel open, maar gaan het anders aanpakken. Een voorbeeld hiervan is een overgang van de traditionele 'gangbare' landbouw naar biologische landbouw. "Een boer bemest dan minder en heeft minder koeien per hectare. Daarmee kun je de uitstoot in sommige gevallen al halveren", vertelt Migchels.

Wel benadrukt hij dat zo'n stap niet pijnloos is. "Stel, je doet dat op je huidige land. Dan gaan er minder koeien in de stal, maar die is nog even groot en even duur (die worden vaak gefinancierd door een bank, red.). Hoe los je die kapitaallasten op?", vraagt Migchels zich hardop af.

Een andere optie die hij noemt is de zogeheten multifunctionele landbouw: het aantal dieren op je boerenbedrijf verminderen en combineren met een andere dienst. Denk aan kamperen op het erf van een boer, of een kinderopvang bij de boerderij. "Maar of dat mogelijk is, hangt af van waar je zit en de persoonlijkheid van de boer. Niet iedereen zit op een kinderopvang op z'n erf te wachten", aldus de onderzoeker.

Op deze plekken in Nederland is stikstof het grootste probleem
100
Op deze plekken in Nederland is stikstof het grootste probleem