Wanneer ben je een werknemer? Die vraag stond donderdag centraal tijdens een zitting in de Amsterdamse rechtbank. Achttien zogeheten depothouders stonden tegenover Mediahuis, de uitgever van onder andere NRC Handelsblad en De Telegraaf. Na de Deliveroo- en PostNL-rechtszaken moet de rechter opnieuw beslissen of er sprake is van een dienstverband.

Depothouders zijn de mensen die kranten verdelen onder de bezorgers, die ze vervolgens naar de abonnees brengen. Vaak zijn depothouders zelf ook bezorgers.

"We hebben in het verleden herhaaldelijk gevraagd om een vast contract", zegt Abdel Boudhane. Hij treedt op als woordvoerder van de groep depothouders, die allemaal actief zijn in Amsterdam en omstreken. "Zelf verdien ik niet meer dan 60 euro per dag. En ik heb een collega van eind vijftig die niets heeft kunnen opbouwen, nul pensioen, niks. Dat kan toch niet?"

De directe aanleiding voor de rechtszaak is de stopzetting van de bezorging in de middag van Het Parool en NRC Handelsblad sinds 1 januari van dit jaar. Daardoor moesten een aantal depothouders hun werkzaamheden staken, en daar eisen ze een vergoeding voor. Die weigert Mediahuis te geven, omdat de depothouders geen werknemers zijn.

Met de rechtszaak willen de depothouders ervoor zorgen dat niet alleen hun eigen situatie verbetert, maar ook die van de bezorgers. "Als wij in vaste dienst komen, kunnen zij ook makkelijker veranderingen afdwingen", zegt Boudhane.

'Hardwerkende mensen die voor een appel en een ei werken'

De depothouders willen ook een vergoeding afdwingen omdat de middagbezorging is gestopt. Daarnaast willen ze met terugwerkende kracht aanspraak maken op rechten die werknemers hebben.

"Het gaat hier om hardwerkende mensen die zonder enige zekerheid of toekomstperspectief iedere maand voor een appel en een ei hebben moeten werken", stelden advocaten Marise Eckhart en Louiza Oass namens de depothouders tijdens de zitting.

Volgens hen kan de zaak grote consequenties hebben, mocht de rechter besluiten dat er sprake is van een dienstverband: "We zijn nu de strijd aangegaan met Mediahuis, maar ook DPG Media, dat kranten als Trouw en de Volkskrant uitgeeft, heeft door het hele land distributiepunten. En ook dat bedrijf hoort zijn depothouders in vaste dienst te nemen."

Volgens depothouders is sprake van schijnconstructies

Eckhart betoogde namens de achttien eisers dat er sprake is van zogenoemde schijnzelfstandigen en stelde dat Mediahuis zich schuldig maakt aan het omzeilen van het arbeidsrecht. Volgens de eisers bevinden de depothouders zich in een compleet afhankelijke positie.

Volgens Mediahuis-advocaat Ester Damen zijn de depothouders wel degelijk zelfstandige ondernemers. Ze stelde dat dit in eerdere rechtszaken steeds weer opnieuw is vastgesteld. Volgens haar mogen de depothouders zelf hun tijd indelen en vervanging regelen, bestaan er geen gezagsverhoudingen en mogen ze zelf hun bezorgers aanstellen.

In 2018 stelde het Hof in een zaak van een groep krantenbezorgers dat er geen sprake was van een arbeidsovereenkomst. De Amsterdamse kantonrechter kwam onlangs tot hetzelfde oordeel in een zaak van een depothouder. In die zaak is een hoger beroep ingesteld.

Advocaat Eckhart stelt dat "de tijdsgeest is veranderd". Ze verwees daarbij onder meer naar de recente uitspraak in de Deliveroo-zaak, waar het hof oordeelde dat de koeriers wel degelijk werknemers waren. In 2015 bepaalde de rechter dat pakketbezorgers van PostNL ook als werknemers moeten worden aangemerkt. Volgens advocaat Damen zijn die zaken echter "wezenlijk anders" dan de Mediahuis-zaak.

De rechtszaak gaat over twee weken verder.