De voormalige columnist en politiek commentator Sywert van Lienden komt steeds meer in het nauw. Donderdag is hij samen met andere bestuurders van de Stichting Hulptroepen Alliantie in afwachting van de rechtszaak uit het bestuur gezet. Een profiel.

De nu 31-jarige Van Lienden werd geboren in Ermelo en stond al snel in de spotlights. Als zeventienjarige werd hij voorzitter van het Landelijk Aktie Komitee Scholieren (LAKS), waarmee hij vurig protesteerde tegen de zogenoemde 1.040 urennorm van het toenmalige kabinet.

Die maatregel moest ervoor zorgen dat middelbare scholieren minstens 1.040 uur les per jaar kregen, wat fors boven het Europese gemiddelde ligt. De maatregel werd uiteindelijk wel ingevoerd, maar in 2017 afgeschaft.

In 2008 voerde Van Lienden (rechts) actie tegen de zogenoemde ophokuren door studenten te fotograferen in dierenhokken in ARTIS.

In 2008 voerde Van Lienden (rechts) actie tegen de zogenoemde ophokuren door studenten te fotograferen in dierenhokken in ARTIS.
In 2008 voerde Van Lienden (rechts) actie tegen de zogenoemde ophokuren door studenten te fotograferen in dierenhokken in ARTIS.
Foto: ANP

Fotoshoot in ARTIS

Jan Jimkes, de voormalige conrector van het St. Bonifatiuscollege in Utrecht, trok in die tijd met Van Lienden op om te protesteren tegen deze onderwijsnorm. In het Reformatorisch Dagblad schetst hij Van Lienden als een zeer intelligente persoon met "een enorm talent om iets voor elkaar te boksen".

Begin 2008 wist van Lienden alle media-aandacht naar zich toe te trekken door scholieren te fotograferen in dierentuin ARTIS. Daarmee wilde hij benadrukken dat de 1.040 urennorm tot ophokuren zou leiden, aangezien de scholieren ook zonder les in de klas moesten zitten om aan de norm te voldoen. Het leverde hem zelfs een persconferentie in het Haagse perscentrum Nieuwspoort op, iets wat weinig zeventienjarigen kunnen zeggen.

'Sywert had wel iets van Thierry Baudet'

Maar zijn voortvarendheid leverde hem ook problemen op. In 2008 kreeg hij ruzie binnen het LAKS, waarna hij stopte als voorzitter van de club. Volgens Jimkes zette Van Lienden altijd de lijnen uit en moesten anderen hem volgen. "Hij had daarin wel iets van Thierry Baudet", liet Jimkes optekenen bij het Reformatorisch Dagblad.

Na zijn werkzaamheden bij het LAKS trok Van Lienden naar het hoger onderwijs, waar hij vier studies tegelijk deed: rechtsgeleerdheid, politicologie, Europese Studies en Economie & Bedrijfskunde. Geen enkele opleiding heeft hij afgemaakt, omdat het hem te zwaar werd.

In een interview uit die tijd zei Van Lienden dat hij niet van plan was om de politiek in te gaan, maar dat liep anders. In 2012 richtte hij de politieke jongerenbeweging G500 op. Daarmee wilde hij "de politiek van binnenuit hervormen". De beweging was geen lang leven beschoren en stierf een stille dood, waarna Van Lienden een lidkaart van het CDA aanschafte. Hij schreef ook mee aan het jongste programma van die partij voor de nationale verkiezingen.

Van Lienden maakte winst op mondkapjes

In het begin van de coronapandemie wierp Van Lienden zich plots op als een reddende engel. Hij zou grote pakketten mondkapjes aankopen in het buitenland en die via een stichting zonder winstoogmerk ter beschikking stellen aan het ministerie van Volksgezondheid.

Later kwam de Volkskrant erachter dat Van Lienden met drie kompanen een commerciële bv had opgericht en 9 miljoen euro winst had gemaakt op de mondkapjes. De twee anderen verdienden er 5 miljoen euro mee.

Hij verklaarde toen zelf dat die bv was opgericht op verzoek van het ministerie. Een stichting zou de kosten en risico's die verbonden zijn aan het inkoopproces moeilijker kunnen dragen. Het ministerie heeft altijd ontkend hem dat te hebben gevraagd.

Investeerders zijn hun geld kwijt

Dat blijkt nu ook te kloppen. In Sywerts miljoenen, een boek dat donderdag verschijnt, achterhaalden twee journalisten van onderzoeksplatform Follow the Money dat die bv al was opgericht vóór de onderhandelingen met het ministerie van start gingen. Van Lienden heeft nog niet op de beschuldigingen gereageerd.

Daar kwam nog bij dat veel investeerders niet wisten dat er geld met de deal gemoeid was. Webwinkel Coolblue pompte 400.000 euro in het project en uitzendconcern Randstad stelde gratis personeel ter beschikking. Dat laatste bedrijf heeft Van Lienden en zijn compagnons al voor de rechter gesleept. De onthullingen leidden ertoe dat Van Lienden zijn lidmaatschap van het CDA moest opzeggen.

Ondertussen doet ook het Openbaar Ministerie (OM) onderzoek naar de mondkapjesdeal. Van Lienden is daar eerder voor opgepakt, maar werd enkele dagen later vrijgelaten. Details over het onderzoek en het verhoor van Van Lienden geeft het OM voorlopig niet vrij.

FIOD onderzoekt auto's bij kantoor van Sywert van Lienden
38
FIOD onderzoekt auto's bij kantoor van Sywert van Lienden

Van Lienden door rechtbank uit bestuur stichting gezet

Van Lienden en andere bestuurders van de Stichting Hulptroepen Alliantie zijn in afwachting van de rechtszaak uit het bestuur gezet. Dat heeft de rechtbank in Amsterdam eind april bepaald.

Het OM en zeven betrokkenen bij de stichting hadden de rechtbank gevraagd om het ontslag van Van Lienden en de andere bestuurders. Daarnaast hebben ze om een schorsing verzocht.

De rechtbank oordeelde dat de ernst van de feiten waarvan de bestuurders worden verdacht ernstig genoeg zijn om "bij wijze van ordemaatregel" een schorsing toe te wijzen.

Van Lienden en de andere verdachten verschijnen op 12 mei voor de rechter. Voor de stichting wordt een tijdelijk bestuur benoemd.