De olieprijzen gingen maandag zeer hard omhoog, omdat de VS en zijn Europese bondgenoten een verbod op de import van Russische olie overwegen. Dit vanwege de oorlog in Oekraïne. Rusland is een belangrijke exporteur van olie en bij een verbod komt het aanbod op de oliemarkt nog verder onder druk te staan, met mogelijk tekorten tot gevolg.

De prijs van een vat Amerikaanse WTI-olie (van 159 liter) steeg maandagochtend met meer dan 9 procent naar ruim 126 dollar (115,85 euro). De prijs voor een vat Brentolie, de maatstaf voor olie uit het Midden-Oosten, Europa en Afrika, kwam uit op bijna 130 dollar per vat. Dat betekende een stijging van bijna 10 procent.

Dat is nog altijd lager dan de piek van zondagochtend. Toen schoot Brentolie kortstondig naar een prijs van ruim 139 dollar per vat. Haar Amerikaanse tegenhanger kostte even ruim 130 dollar.

Dat waren de hoogste prijzen sinds 2008. In dat jaar stonden de olieprijzen op een recordstand: zo betaalde je voor een vat Brentolie toen 147,50 dollar.

Prijzen aan de pomp ongekend hoog

Doordat de prijzen voor olie de afgelopen maanden hard zijn gestegen, zijn de prijzen aan de pomp flink opgelopen. Zo betaal je voor 1 liter benzine op veel plekken inmiddels meer dan 2,30 euro. Een half jaar geleden betaalde je nog vrijwel nergens meer dan 2 euro. Ook diesel en lpg zijn de afgelopen tijd flink duurder geworden.

Hoewel de olieprijzen nu lager zijn dan in 2008, betaal je aan de pomp nu toch fors meer dan destijds. Een belangrijke oorzaak hiervan is dat de belastingen op brandstof in de tussenliggende jaren flink zijn verhoogd. Zo gaan de accijnzen elk jaar omhoog en is het btw-percentage tien jaar geleden verhoogd van 19 naar 21 procent.

Wat de prijzen momenteel ook geen goeddoet, is dat de dollar in waarde is gestegen ten opzichte van de euro. De oliehandel vindt veelal plaats in dollars. Als de dollarprijs oploopt, betekent dit dat olie voor Europese landen duurder wordt.

Rusland is op twee na grootste olieproducent

Rusland exporteerde in december dagelijks ongeveer 7,8 miljoen vaten met olie en andere petroleumproducten naar het buitenland, aldus het Internationaal Energie Agentschap (IEA). Het land is na Saoedi-Arabië en de VS de grootste olieproducent ter wereld. Een groot deel daarvan wordt gekocht door westerse landen.

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Antony Blinken liet zondag weten dat het Witte Huis serieus met zijn bondgenoten over een verbod praat. Japan heeft al gezegd mee te kunnen doen.

De roep om een boycot van Russische olie wordt steeds luider, om zo het Kremlin te straffen voor de invasie van Oekraïne en Moskou financieel te raken. De olie-export is voor Rusland een belangrijke inkomstenbron.