Logistieke bedrijven als Maersk en Evergreen hebben in 2021 samen 150 miljard dollar (133 miljard euro) winst gemaakt, schrijft Bloomberg. Dat is negen keer zo veel als in 2020 en best opmerkelijk, want het afgelopen jaar werd vooral gekenmerkt door containertekorten en ontzettend veel vertraging in de leveringen.

De coronacrisis heeft tot een ongekend infarct in de containervaart geleid. In het begin van de crisis viel de wereldeconomie van de ene dag op de andere stil en moesten een hoop containers aan de kant gezet worden. Hele havens sloten zelfs omdat er toch geen werk meer was.

Maar de vraag kwam sneller dan verwacht weer op gang en de havens en containerleveranciers konden de plots sterk gestegen vraag niet meer volgen. Daar kwam nog bij dat sommige containers inderhaast waren achtergelaten in de verkeerde havens en dat, vooral in China, sommige havens opnieuw moesten sluiten door coronabesmettingen. Dat alles bij elkaar heeft tot immense achterstanden geleid, waardoor leveranciers tot zeven keer meer betalen voor een container dan eind 2020.

Toch blijkt nu dat containerbedrijven in het afgelopen jaar recordwinsten hebben geboekt, na tientallen jaren waarin er bijna geen winst in de boeken stond. Het is logisch dat de prijzen stijgen als er schaarste is, maar dat er uiteindelijk toch winst wordt gemaakt in zo'n moeilijke periode, doet bij sommigen de wenkbrauwen fronsen.

'Containerbedrijven creëren bewust schaarste'

"Logistieke bedrijven hebben in 2021 belabberd gepresteerd en toch ontzettend goed verdiend. Dat wijst erop dat ze geprofiteerd hebben van de situatie", zegt Bart Kuipers, haveneconoom aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Hij verwijst naar een onderzoek van Rabobank waaruit blijkt dat 10 procent van de containers nog steeds leeg is zonder aanwijsbare reden.

"Er varen sowieso een hoop lege containers rond omdat ze van de verkeerde naar de juiste haven vervoerd moeten worden, maar als het zou kloppen dat 10 procent van de containers bewust leeg gelaten wordt, is dat een duidelijke strategie om schaarste te creëren", zegt Kuipers.

Concurrentiewaakhonden van de EU, China, de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk hebben de afgelopen maanden onderzoeken gedaan naar de prijsverhogingen, maar stelden allemaal vast dat containerbedrijven geen concurrentie verstorende maatregelen hebben genomen.

Afgelopen jaren waren containerprijzen uitzonderlijk laag

Ooit was het trouwens anders. De afgelopen twintig jaar was er een overaanbod aan containers en schepen, waardoor vervoerders bijna niets konden vragen voor hun diensten. Ondertussen is dat helemaal doorgeslagen naar de andere kant, maar de verwachting van economen is dat dat binnenkort tot een evenwicht leidt.

Wanneer dat gebeurt, is echter moeilijk te zeggen. "In de markt zijn er signalen dat de problemen pas op z'n vroegst volgend jaar en waarschijnlijk pas in 2025 opgelost zullen zijn", zegt Kuipers. "Tot die tijd zullen de prijzen waarschijnlijk nog relatief hoog blijven, al zijn ze nu alweer wat lager dan in het begin van de crisis."

Hij verwacht dat er de komende jaren meer overnames zullen zijn in de logistieke wereld en dat containerbedrijven meer zelf gaan doen. Onder andere Maersk kocht al kleinere schepen en heeft een hoop vacatures uitstaan. "Als één bedrijf de volledige logistieke keten voor zijn rekening neemt, zal dat tot meer efficiëntie en stabiliteit leiden en dat zorgt automatisch voor lagere prijzen."