Pieter Elbers stopt volgend jaar als CEO van KLM, kondigde de luchtvaartmaatschappij donderdagavond aan. Dat kwam voor zowel personeel als vakbonden als een schok. Hoe moet het nu verder met KLM? Vier vragen over het plotse vertrek van Elbers.

Wat is er aan de hand?

Donderdag stuurde KLM onverwacht een kort persbericht de wereld in met de boodschap dat Pieter Elbers na acht jaar uit de cockpit van de luchtvaartmaatschappij verdwijnt. De raad van commissarissen zou "in goed overleg" met Elbers hebben besloten om geen derde termijn in te gaan.

Elbers blijft nog tot 1 mei 2023 aan het hoofd van het bedrijf en zal zich tot die tijd naar eigen zeggen blijven inzetten voor de maatschappij. "Ik ben bijzonder trots op dit bedrijf en zijn geweldige medewerkers. Zeker in deze hectische en moeilijke tijden blijven zij de kracht van KLM. Mijn dertigjarige carrière bij de blauwe KLM-familie is een onvoorstelbare mooie reis die ik altijd zal koesteren", reageerde hij donderdag.

Wat betekent dit voor KLM?

De luchtvaartmaatschappij verliest met Elbers een ervaren CEO die al decennialang voor KLM werkt en het bedrijf van binnen en van buiten kent. Onder de medewerkers staat hij bekend als iemand die opkwam voor de belangen van KLM en zich er altijd voor heeft ingezet dat de maatschappij haar autonomie kon behouden binnen de constructie Air France-KLM.

Dat leverde hem meermaals ruzie op met Air France-topman Ben Smith. De twee wilden elkaar bij de herbenoeming van Elbers in 2019 de hand niet schudden en hebben sindsdien een moeizame relatie. De vrees is dat Air France zijn grip op KLM zal verstevigen zodra Elbers het pand verlaat.

De vrees is dat KLM vanaf dan vooral gestuurd zal worden vanuit Parijs en amper nog eigen beslissingen kan nemen over personeelsbeleid of andere strategische zaken. De vakbonden stellen zich vragen bij de werkgelegenheid als dat zou gebeuren.

Wat zijn de reacties op het vertrek van Elbers?

Iedereen reageert geschokt en had deze aankondiging niet meteen zien aankomen. Volgens vakbond CNV Vakmensen is het niet zozeer een schok dat Elbers geen derde termijn gaat doen, maar wel dat het al zo lang van tevoren wordt aangekondigd. "Normaal wordt zoiets pas veel later aangekondigd", zegt een woordvoerder. Zo'n vroege aankondiging verzwakt de onderhandelingspositie van de CEO.

Het personeel van KLM is vrijdag een petitie gestart om Elbers toch nog aan boord te houden. Die heeft intussen zo'n zesduizend handtekeningen. Initiatiefnemer Marcel van Tiel, die de petitie samen met ex-werknemer Godert Schouten opstartte, denkt dat de CEO uiteindelijk wel uit eigen beweging is vertrokken, maar onder lichte druk van Air France. Ingewijden geven aan dat er inderdaad meer speelt dan het bedrijf op dit moment wil toegeven.

Van Tiel verwacht niet dat de beslissing wordt teruggedraaid door de petitie, maar wil met de actie aangeven dat het belangrijk is om KLM niet in Franse handen terecht te laten komen. Over drie weken overhandigt hij de petitie aan de KLM-directie en het kabinet. De Nederlandse Staat heeft een aandeel van 6 procent in KLM en 14 procent in Air France-KLM.

Vakbond FNV laat weten dat Elbers een groot draagvlak heeft onder het personeel, ondanks verschillende besparingsrondes, en wil nu in gesprek gaan met de luchtvaartmaatschappij over de toekomst, net als de luchtvrachtorganisatie ACN.

Wie wordt de nieuwe CEO?

Dat is nog niet duidelijk. Volgens een woordvoerder wordt de zoektocht naar een nieuwe stuurman of -vrouw nu gestart en zal er later meer informatie volgen. Volgens De Telegraaf doen wel een paar namen de ronde. Zo zou Pieter Bootsma, de huidige Chief Revenue Officer, in de running zijn om hem op te volgen, maar ook Transavia-baas Marcel De Nooijer zou kans maken. Ook Rabobank-CEO Wiebe Draijer zou interesse hebben in de baan.