Het bestuur van Zeewolde in Flevoland wil graag dat Meta, het bedrijf achter Facebook, een enorm datacenter bouwt. Tegenover de kritiek stelt de gemeente dat de zogenoemde hyperscale ook voor werkgelegenheid zorgt en andere bedrijven aantrekt. Maar de onderbouwing is mager en op landelijk niveau is de conclusie al getrokken: economisch levert het weinig op.

Als het aan de gemeente Zeewolde ligt, staat op het bedrijventerrein Trekkersveld 4 straks een enorm datacenter waarmee het bedrijf achter Facebook, Instagram en WhatsApp de gebruikers uit heel Europa kan bedienen.

Het is donderdagavond aan de negentien raadsleden om de omstreden wens van de gemeente te toetsen. Van het oordeel van de lokale politiek zal op landelijk niveau met interesse kennis worden genomen. Want op het ministerie van Economische Zaken is de conclusie getrokken: de komst van Meta naar de polder zal economisch weinig bijdragen.

Het aankomende kabinet deed ook nog een duit in het zakje door in het woensdag gepresenteerde regeerakkoord te wijzen op de beperkte maatschappelijke en economische meerwaarde van hyperscales.

Tegenover de kritiek wijst de gemeente Zeewolde juist naar economische voordelen. Zo zou de komst van Meta na de bouwfase goed zijn voor structureel 410 banen. Ook zou het datacentrum andere bedrijven lokken die zich in de gemeente willen vestigen.

De onderbouwing daarvan is mager. Zo is de belofte van 410 banen "gebaseerd op andere vergelijkbare situaties in de wereld". De herkomst van die indicatie is niet openbaar, laat woordvoerder Wilma Koekoek van de gemeente Zeewolde weten.

Onduidelijk wat voor banen Meta met zich meebrengt

"Je moet heel voorzichtig zijn als er wordt gegoocheld met banen", zegt Cees-Jan Pen. Hij staat als onderzoeker aan het hoofd van het lectoraat De Ondernemende Regio van Fontys Hogescholen.

"Werkgelegenheid door één bedrijf is eigenlijk nooit een goed argument", zegt hoogleraar Arnoud Lagendijk van de Radboud Universiteit, die onderzoekt hoe regionaal beleid kan leiden tot succesvolle clusters van bedrijven. "Wat telt is wat een bedrijf voor de hele sector oplevert."

"Feitelijk gaat het om een doos op een bedrijventerrein", redeneert Pen zakelijk. De lector hanteert dat elke hectare normaal goed moet zijn voor dertig tot veertig banen. Met die vuistregel zou de 166 hectare die Meta in Zeewolde gaat innemen niet enkele honderden, maar enkele duizenden banen kunnen huisvesten.

Zeewolde rekende in het verleden met een kleiner aantal. Voor het invullen van het bedrijventerrein Trekkersveld 3 hanteerde de gemeente negentien banen per hectare. Dat zal veel lager uitvallen op het naastgelegen Trekkersveld 4, waar het Meta-datacenter moet komen.

"We hebben bij het datapark gekozen voor kwalitatief ander aanbod, dus voor andersoortige werkgelegenheid", laat woordvoerder Koekoek van Zeewolde weten. Maar de gemeente heeft geen inzicht in wat voor banen Meta precies met zich meebrengt. "Dat weet ik van geen enkel bedrijf, ook niet van het datacenter."

"Zeewolde kan nu heel snel heel veel hectare van het bedrijventerrein invullen", zegt Pen. "Dat geeft een boost. Maar er is nog zoveel onduidelijk over wat het oplevert. Daar mag je als gemeenteraad wel kritisch naar kijken."

Hyperscales verschaffen veel verschillende banen

  • Als de plannen uiteindelijk doorgaan, is Meta na Microsoft en Google de derde techgigant met een zogenoemde hyperscale op Nederlandse bodem. 
  • De hyperscale van Microsoft (bij het Noord-Hollandse dorp Middenmeer) telt 375 banen. Voor de twee hyperscales van Google werken 125 (ook in Middenmeer) en 350 (Eemshaven in Groningen) mensen, laten de twee bedrijven weten.
  • Het gaat om banen in onder meer de IT, technici (elektrotechniek en mechanica), logistiek, beveiliging, management, catering, groenvoorziening en ondersteunend personeel.
  • Google en Microsoft willen geen details geven over de verhouding van verschillende banen. Meta zou voor Zeewolde 160 technici en 250 ondersteunende medewerkers in dienst nemen.

'Hyperscales zijn helemaal niet zo interessant'

Naast de banen wijst de gemeente ook op de aantrekkingskracht die Meta zou hebben op andere bedrijven, maar hoogleraar Lagendijk veegt ook dat argument van tafel.

"Een goed cluster is een netwerk van bedrijven in dezelfde sector. Die weten elkaar te vinden en profiteren daarvan", legt hij uit. Ook werkt een cluster als een magneet. "Zo ontstaat een dynamiek en groeit de werkgelegenheid op het niveau van de hele sector."

Dat is voor datacenters niet per se anders. Rond Amsterdam zitten bijvoorbeeld veel datacenters bij elkaar. Dit zijn kleinere partijen die het servergebruik van andere bedrijven faciliteren en zo bijdragen aan de economie.

Maar hyperscales zijn van een andere orde van grootte. Het zijn enorme eenpitters die in tegenstelling tot kleinere datacenters alleen zichzelf bedienen. "Die bedrijven zijn voor de economie helemaal niet interessant. Ze zijn alleen maar op zoek naar een gemeente die zo gek is om ze te herbergen."