De nettowinst van de geestelijke gezondheidszorg (ggz) is in coronajaar 2020 met 27 procent gedaald naar 95 miljoen euro, melden inkooporganisatie Intrakoop en accountantsbureau Verstegen maandag. Uit een analyse van jaarverslagen blijkt dat er in de ggz minder cliënten werden behandeld en er tegelijk meer werd uitgegeven aan personeel en zorgkosten.

De verslechtering van de financiën in de ggz heeft twee oorzaken. In de eerste plaats was de winst in 2019 hoger, maar dat kwam voornamelijk door een eenmalige meevaller: de verkoop van gebouwen. In de tweede plaats moest er in 2020 meer worden uitgegeven aan personeel en bijvoorbeeld beschermingsmiddelen vanwege de coronacrisis. Bovendien werden er 1,7 procent minder cliënten behandeld dan een jaar eerder.

Vooral de personeelskosten verhoogden de uitgaven. Elke zorgmedewerker kreeg in 2020 een coronabonus van 1.000 euro en daarnaast liepen de loon- en pensioenkosten verder op. Dat zorgde voor een uitgavenstijging van 8,7 procent.

Ook werden meer zzp'ers en uitzendkrachten ingezet vanwege de krapte op de arbeidsmarkt. Ggz-instellingen gaven vorig jaar 434 miljoen euro uit aan personeel dat niet in loondienst is. Dat is 5,7 procent meer dan in 2019.

55 instellingen schrijven rode cijfers

Daarnaast moest er meer ingekocht worden, zoals mondkapjes of plastic schermen. Tegelijkertijd werd er meer geautomatiseerd, omdat psychologische zorg lange tijd op afstand verleend moest worden. De inkoopkosten stegen met 8,6 procent. Ook werd er meer geïnvesteerd in renovatie en nieuwbouw.

Net als andere sectoren maakte ook de ggz gebruik van coronasteun als de loonkostencompensatie NOW of de Tegemoetkoming Vaste Lasten (TVL). Toch schreven 55 instellingen rode cijfers. Dat zijn er ongeveer evenveel als de 53 instellingen die in 2019 verlies leden, maar het is opvallend dat de helft van de instellingen op de lijst nieuw is.

Dat wijst er volgens de onderzoekers op dat verliezen in de ggz vooral incidenteel zijn en dat de instellingen in staat zijn hun verlies om te zetten in winst. Uit de analyse blijkt dat het grootste probleem was dat de geleverde zorg niet volledig werd vergoed door verzekeraars of de gemeente.

Eerder bleek al dat ziekenhuizen en andere zorginstellingen het vorig jaar gemiddeld beter deden, vooral dankzij de coronasteun vanuit de overheid.