Zowat de helft van de fossiele brandstoffen die landen of bedrijven bezitten zullen tegen 2036 waardeloos zijn, blijkt uit een studie die donderdag werd gepubliceerd in het vakblad Nature Energy. Dat kan voor de eigenaars leiden tot 14 biljoen dollar (12 biljoen euro) aan verliezen en kan een nieuwe financiële crisis inluiden.

De onderzoekers schetsen een scenario waarin bedrijven, mensen en landen zullen blijven investeren in fossiele brandstoffen tot blijkt dat duurzame energie de plaats daarvan inneemt. Daardoor is alles wat ze op dat moment aan fossiele energie bezitten waardeloos, wat zou kunnen leiden tot een financiële crisis die bijna even groot is als die in 2008.

Hoofdonderzoeker Jean-Francois Mercure van de universiteit van Exeter waarschuwt dat grote oliesteden als Houston dezelfde route kunnen volgen als Detroit, dat ten onder ging toen het slecht ging met de Amerikaanse auto-industrie.

Afgelegen gebieden hebben meeste last van energietransitie

In het onderzoek wordt voorspeld dat duurzame energie tegen 2036 veel goedkoper, stabieler en efficiënter zal zijn door alle investeringen die overheden nu in die hernieuwbare energie doen. Dat maakt dat olie of kool relatief gezien duurder wordt en er dus minder vraag naar zal zijn. Daardoor zullen bedrijven de grondstoffen zelf en de machines die ervoor gebruikt worden uiteindelijk moeten afschrijven. In het ergste scenario zou de schade kunnen oplopen tot 25 biljoen dollar.

Afgelegen gebieden zullen het meest afzien van de shift naar hernieuwbare energie. De Canadese olievelden, de Amerikaanse schaliegasvelden en het Russische deel van de Noordpool maken de grootste kans op grote verliezen. De EU, Japan, India en Zuid-Korea, die vooral olie importeren, zullen dan weer profiteren van de transitie. Het geld dat ze niet meer investeren in fossiele brandstoffen kunnen ze namelijk opnieuw investeren in hun eigen landen, waaronder in hernieuwbare energie.

Olieproducerende landen kunnen olie op het vuur gooien

Daarnaast is er het risico dat de olieproducerende landen, die zich verenigen in het oliekartel OPEC, de bui al zien hangen en als een malle beginnen te produceren en verkopen om alles snel kwijt te zijn. Daardoor worden andere producenten uit de markt geduwd, wat kan leiden tot een plotse crash. In dat geval zou er volgens de onderzoekers 11 tot 14 biljoen dollar aan activa in rook op kunnen gaan.

Mercure vindt dat een race to the bottom te allen tijde vermeden moet worden en raadt olieproducenten aan om te diversificeren naar andere vormen van energie voor ze door concurrenten of andere eisen van klanten uit de markt worden geduwd.