De handelsprijs voor gas is iets tot bedaren gekomen, maar de prijs ligt nog altijd vier keer hoger dan normaal in deze tijd van het jaar. Brussel heeft maatregelen gepresenteerd die overheden kunnen nemen om bedrijven en consumenten tegemoet te komen. Als er niks gebeurt, gaat de energierekening volgend jaar gemiddeld 900 euro omhoog.

"Daar gaan we nu van uit", zegt Ben Woldring van vergelijkingssite Gaslicht.com in gesprek met NU.nl. Hij stelt voor dat het demissionaire kabinet tijdelijk de btw op energie verlaagt van 21 procent naar 9 procent, zodat de rekening voor consumenten in ieder geval lager uitvalt. "Energie is een eerste levensbehoefte. Waarom valt de stukadoor wel onder het lage btw-tarief en energie niet?", vraagt hij zich af.

De maatregelen die de Europese Commissie (EC) dinsdag aankondigde, waarvan sommige direct in werking zou kunnen treden, richten zich hoofdzakelijk op kwetsbare huishoudens en vragen dus maatwerk. Bovendien is het aan de nationale overheden waar ze al dan niet mee aan de slag gaan. De kosten zouden voor een deel opgebracht kunnen worden door te putten uit de opbrengsten uit de CO2-rechten.

Samenloop van omstandigheden heeft gasprijs opgedreven

Indirect is dat een van de oorzaken waardoor gas zoveel duurder is geworden. "Dat de kale gasprijs nu zoveel hoger is, komt door een mix aan factoren", zegt Woldring. Onder meer doordat veel kolencentrales worden vervangen door gascentrales, omdat stoken van kolen duurder is gemaakt nu daar CO2-rechten voor afgedragen moeten worden. "De prijzen van die rechten zijn ook verdubbeld."

Verder wordt de opgelopen gasprijs veroorzaakt door lage voorraden, de sterk opgelopen vraag na de coronacrisis, eveneens door corona uitgesteld onderhoud aan installaties en het verder dichtdraaien van de gaskraan in Groningen. "We kunnen op dit moment niet veel aan de productprijs veranderen", concludeert Woldring.

Als gas duurder wordt, loopt de btw-opbrengst verder op

Het bedrag onder de streep op de energienota wordt opgebouwd uit die productprijs - gas en stroom - energiebelasting, transport- en netwerkkosten, met btw over het geheel als sluitpost. "In tien jaar tijd is de belastingdruk meer dan verdubbeld", zegt de oprichter van de vergelijkingssite voor energiecontracten. "Maar je ziet nu dat als de productprijs oploopt, de btw navenant meestijgt."

Volgens Woldring is de basisprijs nu zelfs zo hoog, dat bij een lager btw-tarief, de opbrengst voor de Staat weleens hetzelfde zou kunnen blijven. Kleinere bedrijven zijn daar nog niet mee geholpen, want die dragen per saldo geen btw af. "Voor die groep zou de energiebelasting omlaag kunnen."

Ook die mogelijkheid wordt in het nieuwe pakket van de EC aangereikt, maar het blijft de Nederlandse overheid die beslist.