We zijn er in de periode van 1977 tot 2020 bijna 60 procent in koopkracht op vooruitgegaan. In de periode tussen 1999 en 2009 groeide ons besteedbaar inkomen het hardst. De eerste jaren na de tweede oliecrisis in 1979 gingen we er juist in koopkracht op achteruit en door de economische crisis van 2008 gebeurde in de jaren erna hetzelfde.

Dat blijkt uit onderzoek van de Universiteit Leiden en het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) naar de inkomensverdeling in Nederland in de afgelopen decennia. Van 2009 tot 2019, de laatste gemeten periode van tien jaar, nam de koopkracht met iets meer dan 5 procent toe. Gepensioneerden zagen in dezelfde periode hun koopkracht met bijna 5 procent afnemen.

"Na de tweede oliecrisis van 1979 volgden zware economische tijden", stellen de onderzoekers. In 1981 daalde de koopkracht daardoor met 2 procent. "Twee jaar later was de achteruitgang met 2,3 procent nog groter en werd een historisch dieptepunt bereikt."

Het tij keerde eigenlijk pas echt in 1990 door een herziening van het belastingstelsel. Hetzelfde gebeurde in 2001. "Waarbij een lastenverlichting resulteerde in de grootste koopkrachtstijging in veertig jaar", aldus het onderzoek. Dat ging toen om een toename van 6,3 procent.

Na de economische crisis daalde de koopkracht vier jaar op rij

2006 en 2007 waren voor wat we met ons geld konden relatief goede jaren, maar toen diende een economische crisis zich aan. "De economische crisis die eind 2008 begon, leidde ertoe dat de koopkracht na 2009 vier jaar op rij daalde." Vanaf 2014 krabbelde de Nederlandse economie weer langzaam uit het dal. Wederom was overheidsingrijpen nodig om de boel uit het slop te halen.

Ten slotte groeide de koopkracht afgelopen jaar met 2,2 procent. "Dat kwam vooral door cao-loonafspraken, fiscale maatregelen en financiële coronasteun van de overheid."

Koopkracht gepensioneerden blijft achter

In 1990 is de trend ingezet dat mensen die voor hun inkomen afhankelijk zijn van een pensioen qua koopkracht achterlopen op werknemers. "In tegenstelling tot gepensioneerden kunnen werknemers hun koopkracht zelf verbeteren door bijvoorbeeld over te stappen naar een beter betaalde baan. Ook kunnen zij profiteren van afspraken in hun cao."

Pensioenen worden al geruime tijd niet of nauwelijks meer aangepast aan de inflatie, waardoor gepensioneerden relatief steeds minder koopkracht hebben.