De gemiddelde adviesprijs van een liter benzine is vrijdag 2,001 euro. Het is nog nooit eerder gebeurd dat die prijs 2 euro of hoger is, blijkt uit cijfers van consumentencollectief United Consumers. De belangrijkste oorzaak daarvan is de hoge olieprijs.

Ook een liter diesel en een liter lpg zijn duurder dan ooit. De adviesprijs van diesel was vrijdag 1,659 euro, die van lpg bedroeg 1,026 euro.

Dat de brandstofprijzen zo hoog zijn, komt onder meer doordat de vraag naar olie de laatste tijd is gestegen. Veel economieën leven weer op nu de coronacrisis voor het grootste deel achter ons lijkt te liggen, en dat gaat gepaard met veel energieverbruik.

Tegelijkertijd pompen olieproducerende landen niet zo veel olie op als ze zouden kunnen. Daardoor blijft brandstof relatief schaars, wat de prijs doet stijgen.

De prijs van een vat Noordzee-olie (Brent) is op dit moment ruim 80 dollar. Dat is het hoogste punt in drie jaar tijd. Ook een vat Amerikaanse olie (WTI) is in drie jaar niet zo duur geweest.

Accijnzen liggen ook hoger

Ook speelt mee dat de belasting op brandstof elk jaar stijgt. Zo was de olieprijs in 2008 veel hoger dan nu, maar toen betaalde je veel minder belasting over een liter brandstof. Op dit moment wordt op een liter benzine bijna 10 cent accijns meer geheven dan tien jaar geleden.

Over die hogere accijns wordt ook nog eens btw geheven. En daar komt nog eens bij dat het btw-percentage in de tussentijd van 19 naar 21 procent is gegaan. Daardoor betaal je aan de pomp nu toch meer dan toen de olieprijs op recordhoogte stond in 2008.

Prijzen dalen voorlopig niet

Automobilisten zullen waarschijnlijk moeten wennen aan de hoge prijzen, want de verwachting is niet dat tanken snel goedkoper wordt. "De brandstofprijzen kunnen nog wel iets verder stijgen", zegt Paul van Selms van United Consumers.

Wel denkt hij dat die stijging niet al te ver oploopt. "Dat is niet in het belang van olieproducerende landen. Als de prijs echt heel hoog wordt, komt er zo veel druk op die landen te staan, dat ze prijzen gaan verlagen", legt Van Selms uit.

"Daarnaast is er een risico dat als de olieprijzen echt heel hoog worden, bijvoorbeeld meer dan 100 euro, ze op een gegeven moment juist hard kunnen dalen, misschien zelfs halveren. Dat willen de olieproducenten zeker niet. Veel landen, bijvoorbeeld Saoedi-Arabië, zijn voor een groot deel afhankelijk van de opbrengsten van olie. Als die prijzen hard dalen, hebben ze een groot probleem."

Overigens is het zeker niet zo dat je bij elk tankstation 2 euro per liter betaalt. Veel tankstations geven kortingen op de adviesprijs. Daardoor kun je op veel plekken goedkoper tanken. Op sommige plekken zelfs voor minder dan 1,90 euro. Toch staat dat in schril contrast met een jaar geleden, toen je op veel plekken nog kon tanken voor minder dan 1,60 euro.