Nu iedereen die kan en wil gevaccineerd worden in principe beide prikken gekregen zou moeten hebben, woedt het debat over verplichte vaccinatie steeds feller. Werkgevers zouden graag de vaccinatiestatus van hun personeel kennen, maar juridisch gezien mogen ze dat niet weten. Dat roept bij velen de vraag op waarom klanten wel verplicht zijn om de CoronaCheck-app te gebruiken en werknemers niet.

Demissionair premier Mark Rutte en demissionair minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid) kondigden dinsdagavond aan dat we niet meer naar de kroeg of het museum mogen zonder dat we kunnen bewijzen dat we volledig gevaccineerd zijn of een negatieve coronatest hebben afgelegd. Met die maatregel wil het demissionaire kabinet het aantal coronabesmettingen binnen de perken houden, maar bedrijfssluitingen vermijden.

Werkgevers mogen echter niet van hun personeelsleden eisen dat ze hun CoronaCheck-app laten scannen voor ze het kantoor binnenwandelen of contact hebben met klanten. Toch zou 70 procent van hen dat wel graag doen, blijkt uit een rondgang van werkgeversvereniging AWVN. Hun belangrijkste argument is dat ze worden verplicht om een veilige werkplek te creëren, maar zelfs niet mogen vragen naar een negatieve coronatest van hun personeel. "Hoe kunnen we onze klanten dan goed genoeg beschermen?", vragen velen zich af.

'Werknemers kunnen tijdelijk andere functie uitoefenen'

"Het is inderdaad een lastig debat", geeft advocaat arbeidsrecht Suzanne Meijers toe. "Maar er is in Nederland geen vaccinatieplicht, dus kan je ook als werkgever die verplichting niet opleggen." Advocaat Marjolein van der Woude vult aan dat een werknemer afhankelijk is van zijn werkgever en een klant niet.

Maar dat lijkt makkelijk op te lossen door niet-gevaccineerden tijdelijk een andere functie aan te bieden met minder klantcontact of te vragen om thuis te werken. Dan behouden ze hun werk, maar lopen ze minder risico om corona op te lopen. "Dat klopt inderdaad", zegt Van der Woude. "Niet elke jurist zal het daarmee eens zijn, maar volgens mij moet dat kunnen."

Vakbonden zijn tegen verplichting

Meijers is echter niet zeker of bedrijven hun personeel zomaar kunnen verplichten om thuis te werken. De vakbonden zijn daar in elk geval niet voor te porren. "Medewerkers moeten mee kunnen beslissen over of en hoe vaak ze thuiswerken", zegt een woordvoerder van FNV tegen NU.nl.

Ook om verplichte vaccinatie op de werkvloer staan de vakbonden niet te springen. "Laat ons duidelijk zijn: we zijn wel voor vaccinatie en willen een zo hoog mogelijke vaccinatiegraad. Maar mensen mogen nog altijd zelf beslissen wat er met hun lichaam gebeurt en een werkgever heeft niets te maken met de medische situatie van het personeel", klinkt het bij FNV.

'Gevaccineerden kunnen anderen ook nog besmetten'

De vakbond begrijpt de moeilijke situatie waarin werkgevers zitten, maar wijst erop dat vaccinaties ook niet zaligmakend zijn. "Mensen die gevaccineerd zijn, kunnen elkaar of anderen ook nog steeds besmetten. Een veilige werkplek creëer je vooral door afstands- en andere veiligheidsmaatregelen te nemen", klinkt het.

De andere grote vakbond CNV deelt dat standpunt. "Vaccinatie is vrijwillig en moet dat ook blijven. Het kan en mag niet dat werkgevers dat vragen", aldus een woordvoerder. FNV zegt wel dat een bedrijfsarts kan aangeven hoeveel mensen op een bepaalde afdeling gevaccineerd zijn zonder daarbij namen te noemen, waarna het bedrijf het debat daarover kan openen.

Minister De Jonge liet dinsdagavond een opening voor een eventuele wetswijziging. Hij zei dat hij zal bekijken of registratie in sommige sectoren toch een optie is. De vakbonden lieten al weten daar niet mee akkoord te gaan.

'Situatie zal zeker tot rechtszaken leiden'

Een aantal bedrijven kondigden al aan dat ze maatregelen zullen nemen. Zo verbieden grote techbedrijven als Google en Facebook hun Amerikaanse werknemers om naar kantoor te komen als ze niet gevaccineerd zijn. Dichter bij huis liet autoverhuurder LeasePlan weten de personeelsleden te vragen of ze gevaccineerd zijn. Daarmee begeeft het bedrijf zich echter op juridisch drijfzand. Een werkgever mag die vraag namelijk wel stellen, maar werknemers zijn volgens het Nederlandse recht niet verplicht om daarop te antwoorden.

Advocaten verwachten wel dat er in de toekomst een juridisch kader ontwikkeld zal worden rond de kwestie. "Er zullen in ieder geval rechtszaken komen, dus er zal zeker jurisprudentie volgen", zegt Meijers. Hoe die er exact zal uitzien, weet ze niet, maar vermoedelijk zal er gekeken worden naar hoe veilig de omgeving is. "Ik kan me voorstellen dat er vooral in ziekenhuizen een soort van verplichting zal gelden omdat die mensen dagelijks in contact komen met kwetsbare mensen", zegt de advocaat.

Volgens Van der Woude zal veel afhangen van de specifieke situaties. "Wat wel en niet mag zal moeten blijken uit de rechtspraak, maar ik twijfel er niet aan dat er rechtszaken van zullen komen."