Bierdrinkers trekken steeds vaker een alcoholvrij biertje open. Vanwege het gezondheidsaspect en het uitgebreide aanbod is het plafond nog lang niet in zicht. Het gewone pils is nog veruit het meest gedronken biertje, maar komt er een moment dat de alcoholvrije varianten de biermarkt gaan domineren?

Dit is een geüpdatete versie van een verhaal dat eerder op NU.nl werd gepubliceerd. Het origineel vind je hier.

Toen de vriendinnen van Sander en Ronald van de Streek tegelijkertijd zwanger waren, ontdekten de bierbrouwende broers dat er wat hen betreft een belangrijke soort ontbrak in het alcoholvrije bieraanbod: de IPA (India pale ale). Daar wilden de oprichters van brouwerij Van de Streek graag verandering in brengen.

"Tijdens die zwangerschappen kochten we een krat alcoholvrij pils", vertelt Ronald van de Streek. "We kwamen erachter dat er geen alcoholvrij bier bestond dat gemaakt was met Amerikaanse hoppen, waar wij zo van houden. Vervolgens begonnen we te experimenteren. Het was een lang en moeilijk proces, maar uiteindelijk lukte het. In 2016 kwam onze non-alcoholische IPA op de markt. De vraag was enorm en het is nu ons grootste bier."

Die vraag naar alcoholvrij bier is niet alleen groot bij brouwerij Van de Streek. De afgelopen jaren steeg de verkoop van 0.0-bier flink: alcoholvrij bier is inmiddels goed voor 7 procent van alle hectoliters bier die gedronken worden. Tien jaar geleden was dat nog maar net iets meer dan 1,5 procent, blijkt uit cijfers van Nederlandse Brouwers, die NU.nl heeft opgevraagd.

Alcoholvrij en alcoholarm

Overigens betekent alcoholvrij niet altijd dat er helemaal geen alcohol in het bier zit. In Duitsland mogen biertjes met een alcoholpercentage van 0,5 alcoholvrij worden genoemd, in Spanje ligt dat percentage zelfs op 1. In Nederland zijn we een stuk strenger: de grens ligt op 0,1 procent.

Een biertje dat iets meer alcohol bevat, heet hier formeel 'alcoholarm'. Maar dat kleine verschil in percentages merkt de bierdrinker nauwelijks. Door gisting is een banaan of versgeperst sap immers ook niet helemaal alcoholvrij. Voor het gemak scharen we in dit artikel ook de alcoholarme bieren onder het alcoholvrije aanbod.

Een kratje Jupiler 0.0.

Een kratje Jupiler 0.0.
Een kratje Jupiler 0.0.
Foto: Reuters

Brouwen van alcoholvrij bier is lang en technisch proces

Brouwers hebben de afgelopen jaren flinke stappen gezet met het alcoholvrij maken van bier. Er zijn twee manieren om een alcoholvrij biertje te brouwen. Ten eerste kun je als brouwer voorkomen dat de alcohol ontstaat tijdens het brouwproces. Gistcellen zetten de uit het graan afkomstige suikers om in alcohol. Als je meer graan gebruikt, krijg je meer alcohol. Brouwers kunnen voor een alcoholvrij biertje het proces van de gistcellen op een bepaald moment afbreken, voordat de alcohol is ontstaan.

Brouwer Ronald van de Streek vertelt dat het proces van een alcoholvrij biertje lang en technisch is. "Omdat de alcohol in het product ontbreekt, is het belangrijk om schoon te werken. Het product is veel gevoeliger voor eventuele infecties. Het gaat dus wel een paar keer mis."

Bij de tweede manier wordt er wel gewoon bier met alcohol gebrouwen, maar wordt de alcohol er naderhand uitgefilterd. Dat gebeurt door middel van vacuümdestillatie. In dat geval worden tijdens de distillatie alcohol, maar ook aroma's uit het bier gehaald. De aroma's zijn onmisbaar voor een kenmerkende smaak, dus die worden later weer aan het bier toegevoegd. Dit gebeurt voornamelijk bij grote brouwerijen.

“Bier heeft twintigduizend jaar geschiedenis, dat verdwijnt niet binnen een paar jaar.”
Ronald van de Streek, bierbrouwer

Met de enorme vlucht die alcoholvrij bier de laatste jaren neemt, rijst de vraag waar dit eindigt. Hebben we over tien jaar onze traditionele pilsjes ingeruild voor alcoholvrije varianten?

"De technieken zullen beter worden", zegt Alain Schepers, biersommelier en oprichter van de online bieropleiding Bierista. "Steeds meer brouwerijen stappen in en de keuze wordt groter. Iedere brouwer streeft naar een beter product. Wat we nu zien, is pas het begin. Al denk ik niet dat het alcoholisch bier voorbij zal streven."

Bierconnaisseur Fiona de Lange heeft een andere voorspelling. "Die omslag gaat komen", zegt ze resoluut. "Zeker in combinatie met bier met een alcoholpercentage tot 2. De hele branche gaat de komende decennia veranderen. Het is al bezig. Eerst maakte pils bijvoorbeeld 95 procent van de biermarkt uit. Het gewone pilsje gaat het moeilijk krijgen. Die terugloop is in België al heel duidelijk te zien."

Generatiekloof onder bierdrinkers

Volgens de bierkenner is echter niet iedereen enthousiast over de opmars van alcoholvrij bier. Waar de jonge generatie bierdrinkers volgens De Lange de alcoholvrije bieren heeft omarmd, kijkt de oudere generatie met argusogen naar de ontwikkeling. "Ze drinken al hun hele leven alcoholisch bier en geloven niet echt in de nieuwe bieren. Zo ontstaat een soort generatiekloof wat bier betreft. Maar als de ontwikkeling zich doorzet, zijn er naar verwachting in 2050 brouwerijen die weinig of geen alcohol produceren."

De helft van de productie van de brouwerij van Van de Streek is inmiddels alcoholvrij en over een paar jaar zou de gehele productie alcoholvrij kunnen zijn, maar dat zien de oprichters niet zitten. "We willen niet in een hokje komen te zitten, want we houden van experimenteren", zegt Ronald van de Streek.

Hij denkt dat de Nederlandse bierdrinker alcohol zal blijven drinken. "De geschiedenis van bier gaat twintigduizend jaar terug, dat verdwijnt niet zomaar binnen een paar jaar. Alcohol moet natuurlijk met mate worden gedronken, maar het is ook een fijn stofje. Het zorgt voor vriendschap en liefde en dat moeten we zeker niet laten verdwijnen."