In veel speelgoedwinkels zul je flink moeten zoeken om een speelgoedset met twee moeders of twee vaders te vinden. Toch zou het goed zijn als dit speelgoed breder beschikbaar is, en is het ook voor ouders geen gek idee om er bewust naar op zoek te gaan, zeggen deskundigen. "Als kinderen maar één voorbeeld krijgen, vormt dat hun beeld van de werkelijkheid."

Een kind dat twee moeders heeft, een jongen die niet van 'jongensdingen' houdt, of een meisje dat er later in haar leven misschien wel achter komt dat ze zich helemaal niet thuis voelt in haar lichaam: het zijn maar een paar voorbeelden van hoe de levens van kinderen niet altijd in hokjes passen.

"Natuurlijk, veel gezinnen bestaan uit een vader en een moeder met kinderen, of ze starten althans op die manier. Daar hoef je niet geheimzinnig over te doen", zegt Charlot Pierik, projectleider bij kennisinstituut Movisie op het gebied van genderdiversiteit. De bestaande kaders zijn niet vreemd: veel kinderen passen erin.

Het gevoel van erbij horen

Toch is het belangrijk dat speelgoedfabrikanten ook buiten deze kaders gaan denken. En dat heeft grofweg twee redenen. De eerste: kinderen voelen zich veiliger in situaties waarin ze zichzelf herkennen, zegt Linda Gielen. Voor haar website Metnina.nu verzamelt ze kinderboeken en speelgoed waarbij diversiteit en inclusie zichtbaar zijn zonder centraal te staan.

In hun speelomgeving bereiden kinderen zich voor op het volwassen leven, zegt Gielen. "Als kinderen iets van zichzelf herkennen in hun speelgoed, zorgt dat ervoor dat ze het gevoel hebben dat ze erbij horen." Kinderen kunnen dan makkelijker zijn wie ze zijn.

Dat geldt voor alle kinderen: kinderen die in een rolstoel zitten, kinderen met een donkere huidskleur en ook voor kinderen met een gezinssituatie die misschien niet de standaard is.

“Als je kinderen vroeg in aanraking laat komen met verschillende soorten gezinnen, leert je kind dat dat de werkelijkheid is.”
Charlot Pierik, projectleider Movisie

Daarnaast doe je er volgens Pierik goed aan om inclusief speelgoed te kopen omdat je simpelweg nog niet weet wie je kind later wil zijn. "Het is goed als je kind kennismaakt met diversiteit. Als je kinderen vroeg in aanraking laat komen met verschillende soorten gezinnen, leert je kind dat dat de werkelijkheid is."

De gedachte daarachter: een kind hoeft later alleen uit de kast te komen als je die kast zelf hebt gebouwd. Als je tijdens de opvoeding je best doet om de deuren van die kast zo veel mogelijk open te houden, maak je het voor je kind makkelijker om zijn eigen identiteit te ontwikkelen.

'Fabrikanten hebben baat bij jongens- en meisjesspeelgoed'

Speelgoed, maar ook boeken, kunnen daaraan bijdragen. "Er is al wel wat speelgoed op de markt dat zich richt op bijvoorbeeld regenbooggezinnen, maar daar moet je goed naar zoeken", zegt Pierik. En dat heeft een reden, denkt ze. "Speelgoedfabrikanten hebben baat bij de indeling van jongens- en meisjesspeelgoed. Daar zit een enorme marketingmolen achter. Seksuele diversiteit in hun speelgoed wordt misschien wat te veel als een politiek statement gezien, en uiteindelijk willen ze natuurlijk vooral speelgoed verkopen."

De projectleider bij Movisie denkt dat fabrikanten het helemaal niet zo expliciet hoeven te doen. "Als een speelgoedfabrikant een poppenfamilie maakt, zie je dat er op de achterkant van de verpakking vaak over een moeder of een vader gesproken wordt. De fabrikant zou in plaats daarvan ook over twee ouders kunnen schrijven, of zelfs extra poppen kunnen toevoegen, zodat kinderen zelf hun gezin kunnen samenstellen."

Begin met boeken

Maar als ouder kun je volgens Gielen ook prima zelf aan de bak. "Als je merkt dat je kind terwijl het met LEGO speelt altijd een gezin met een vader en een moeder maakt, kun je bijvoorbeeld zelf een gezin maken met twee moeders, en dat dan aan je kind laten zien."

Voelt dat nog wat onwennig? Begin dan met het uitkiezen van andere boeken bij het voorlezen, adviseert Gielen. "Dat geeft misschien wat meer houvast, want dat verhaal is al opgeschreven. Maar het is al een heel goed begin om te kijken of er diversiteit zichtbaar is in de speelomgeving van je kind, het hoeft er niet altijd expliciet over te gaan."