Zo'n 10 procent van alle kleine plastic flesjes waar tegenwoordig statiegeld op zit, wordt naar verwachting weggegooid. Dat geld is de consument kwijt, maar het is niet weg. Het wordt gebruikt om het hele systeem van inzameling te betalen. Dat kost volgens Statiegeld Nederland 64 miljoen euro per jaar.

"Het geld dat bij ons blijft doordat mensen de flesjes al dan niet per ongeluk weggooien, is niet eens genoeg om de kosten van het systeem te dekken", zegt directeur Raymond Gianotten van Statiegeld Nederland tegen NU.nl. Sinds 1 juli is statiegeld op kleine plastic flesjes verplicht. Het gaat om 0,15 euro per flesje.

De producenten van de frisdranken en watertjes, dragen ook nog 0,016 euro per flesje af aan de organisatie die het systeem uitvoert en beheert. Dat doen ze ook voor de grote statiegeldflessen, daarover betalen ze 0,018 euro per fles.

Ook van de grote flessen wordt een deel nooit ingeleverd en gaat het statiegeld (0,25 euro) dus niet terug naar de consument. Jaarlijks gaan zo'n 900 miljoen kleine plastic flesjes over de toonbank en 600 miljoen grote flessen.

Flesjes met en zonder statiegeld staan door elkaar

Sinds 1 juni stromen de kleine plastic flesjes met statiegeld de supermarkten in, sinds 1 juli mogen fabrikanten geen flesjes zonder statiegeld meer op de markt brengen. De oude voorraden worden wel opgemaakt, dus in de schappen staan de flesjes met en zonder statiegeld nog wel enige tijd door elkaar. Dat kan tot verwarring leiden, ook al zit er een logo op de flesjes met statiegeld.

Gianotten kan nog niet zeggen hoeveel kleine flesjes met statiegeld tot dusver in de afvalbak zijn beland. "Daar is het te vroeg voor. We zien dat het aantal flesjes dat terugkomt, gestaag groeit, met miljoenen per week." Hij zegt dat het wel realistisch is dat zeker in de beginfase, meer flesjes onbedoeld bij het afval belanden.

"Als het bij het plastic afval wordt gegooid, wordt het in ieder geval nog gerecycled. En als mensen het op straat gooien, doet het statiegeld waar het voor bedoeld is." Waarmee de directeur van Statiegeld Nederland dat zeker niet aanmoedigt. "Maar dan is degene die dat doet, wel zijn geld kwijt."

'Zwerfafvalrapers' kunnen die flesjes eventueel verzamelen en inleveren, zodat zij daar geld aan overhouden en het flesje toch terugkomt in het systeem. "De doelstelling is in ieder geval dat 90 procent van de flesjes terugkomt", zegt Gianotten. Om de consument ervan bewust te maken dat er statiegeld op de flesjes zit, worden campagnes gevoerd.

Het geld is niet voor de supermarkt

"We onderzoeken of dat voldoende werkt en we monitoren het inlevergedrag. Als het nodig blijkt, zullen we extra actie ondernemen." De 64 miljoen euro die het systeem kost, gaat onder andere op aan vergoedingen voor de inzamellocaties. "Voor de machines en het werk dat ermee gemoeid is. Maar ook aan transportkosten bijvoorbeeld, het tellen van de flesjes en het bijhouden van een zeer nauwkeurige administratie, want het gaat om veel geld."

Producenten van frisdrank en mineraalwater brengen het statiegeld in rekening bij de supermarkten aan wie ze hun drankjes verkopen. Dat geld geven ze door aan Statiegeld Nederland. De supermarkt brengt de 0,15 euro op zijn beurt in rekening bij de consument, dat zie je op de kassabon. "Zolang het flesje niet wordt ingeleverd, hebben wij dat geld."

In geen geval blijft het bij de producent of supermarkt.