Consumenten, winkels en de industrie hebben nog altijd te kampen met tekorten aan onder meer grondstoffen, bouwmaterialen, fietsonderdelen en chips. Die problemen ontstonden veelal bij uitbraak van de coronapandemie. Maar dat is inmiddels bijna anderhalf jaar geleden. Toch zijn de tekorten er nog steeds. Hoe kan dat?

Fietsproducenten kunnen geen onderdelen krijgen, autofabrikanten leggen hun productie tijdelijk stil, bouwbedrijven kampen met een tekort aan materialen, zoals staal en hout, en zelfs producenten van toiletpapier ontkomen niet aan het wereldwijde tekort aan… vrijwel alles, zo lijkt het.

Velen noemen de coronacrisis de boosdoener. Maar de pandemie brak anderhalf jaar geleden al uit. Tijd genoeg voor producenten, leveranciers en vervoerders om zich aan te passen, zou je zeggen. Maar dat is moeilijker dan het misschien lijkt.

De ellende begon inderdaad bij de uitbraak van COVID-19. Al in de eerste maanden van 2020 had China ermee te maken. En dat land is nu juist de 'fabriek van de wereld'. De productie van veel artikelen en materialen werd stilgelegd. Later gebeurde dat ook elders op de wereld.

Maar terwijl wereldwijd fabrieken dichtgingen, groeide de vraag juist. Bijvoorbeeld doordat we meer online zijn gaan winkelen, meer zijn gaan fietsen, meer aan het klussen zijn geslagen en meer thuiswerkten en daar allerlei elektronica voor nodig hadden. Vraag en aanbod raakten hierdoor op veel markten totaal uit balans. En die achterstand hebben producenten nog niet ingehaald.

Daar kwam nog eens bij dat het vervoeren van al die goederen door de pandemie werd bemoeilijkt. Bij de uitbraak hebben zeeschepen een tijdje niet gevaren en bij zo'n onderbreking duurt het wel een paar maanden voordat de scheepvaart weer normaal draait.

Vraag naar goederen bleef groot

Ondertussen bleven consumenten veel bestellen en herstelde de industrie zich relatief snel van de coronaklap. De vraag naar goederen bleef dus groot, terwijl de logistieke problemen nog lang niet waren opgelost. Zo was er een schreeuwend tekort aan containers. De containers vol goederen werden van China wel naar Europa en de VS vervoerd, maar slechts een deel ging terug. Daardoor waren er in China te weinig containers.

De tarieven stegen dan ook explosief. "Normaal betaalde je 2.000 euro om jouw container met goederen te laten vervoeren van Azië naar Europa. Maar dat werd tijdens de pandemie fors meer. Nu betaal je daar zelfs zo'n 15.000 euro voor", zegt Diederik Antvelink, directeur van vervoersbedrijf Nedcargo. "En ondanks die hoge tarieven zitten de containerschepen propvol."

Alsof de problemen nog niet groot genoeg waren, kwam er eerder dit jaar nog een obstakel bij. Het containerschip Ever Given liep vast in het Suezkanaal en blokkeerde deze belangrijke doorgang dagenlang. Dat leidde tot scheepsfiles aan beide kanten.

Twee maanden geleden besloot de Chinese overheid bovendien een belangrijke haven in het zuiden van het land tijdelijk op slot te doen vanwege een corona-uitbraak. "Dat zorgt zelfs voor meer problemen dan de opstopping bij het Suezkanaal", zegt Rogier Spoel van ondernemersvereniging evofenedex, die opkomt voor de logistieke belangen van handels- en productiebedrijven. "En dan zijn er ook nog eens personeelstekorten in diverse havens."

Hij merkt dat veel van de evofenedex-leden moeite hebben om überhaupt een container te reserveren. "En schepen komen ook nog eens vaak te laat op hun bestemming aan."

Veel problemen over paar maanden opgelost

Hoewel de problemen zich de afgelopen tijd hebben opgestapeld, verwachten experts dat het ergste binnen afzienbare tijd achter de rug is. "Hoewel veel bouwbedrijven nu nog kampen met tekorten en hoge prijzen voor materialen, verwachten we dat het van voorbijgaande aard is", vertelt een woordvoerder van branchevereniging Bouwend Nederland.

Ook Antvelink verwacht dat de problemen niet lang aanhouden. "Veel bedrijven hebben hun productiecapaciteit inmiddels verhoogd en vervoerders zetten ook steeds meer schepen en vrachtwagens in. Waarschijnlijk zijn veel problemen binnen een paar maanden wel opgelost."