Bedrijven willen best in nieuwe kerncentrales investeren, maar dan moet de belastingbetaler wel de meeste risico's dragen. Dat blijkt uit een recent rapport van KPMG, waar onderzoeksplatform Follow the Money donderdag over schrijft. Het gaat dan om onder meer onvoorziene financiële tegenvallers en compensatie voor als de politiek besluit af te zien van kernenergie.

Veel politieke partijen zien kernenergie als een belangrijk middel voor het halen van klimaatdoelen. Daarbij gaat het vooral om de lange termijn, want het bouwen van een centrale duurt zeker tien jaar. Daarmee zou zo'n centrale sowieso te laat komen om iets bij te dragen aan het doel om in 2030 49 procent minder CO2 uit te stoten.

Ook is het bouwen van een kerncentrale zeer duur. Volgens de onderzoekers kost het tussen de 7 en 13 miljard euro per centrale.

Toch willen veel partijen, waaronder de VVD, PVV, FVD en CDA de optie niet zomaar aan de kant schuiven. Zij zien wel wat in het gebruik van meer kernenergie in Nederland. De VVD liet daarom onderzoeken hoe groot de bereidheid bij het bedrijfsleven is om te investeren in dergelijke kerncentrales.

Die bereidheid is er zeker. Onder meer pensioenfondsen, banken en energieconcerns willen echter dat de grootste risico's bij de overheid komen te liggen. Veel grote bouwprojecten blijken achteraf duurder dan aanvankelijk gedacht en ook bij kerncentrales ligt dat gevaar op de loer.

Dat blijkt uit soortgelijke projecten in het buitenland, waar de kosten fors zijn opgelopen. Dat gebeurde onder meer in Finland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk. Investeerders zouden dergelijke kosten bij Nederlandse projecten niet voor hun rekening willen nemen. Sowieso zou een groot deel van de bouwkosten op het bordje van de Staat komen.

Compensatie bij gewijzigd beleid

Daarnaast kan het zijn dat een kabinet, bijvoorbeeld na verkiezingen, van mening verandert en wil dat de centrales voortijdig sluiten. Voor het geval dat dit gebeurt, willen bedrijven van tevoren afspraken maken over compensatie vanuit de overheid.

Die wens komt mogelijk voort uit het feit dat het kabinet heeft besloten kolencentrales te sluiten. Exploitanten hebben inmiddels juridische stappen genomen en eisen compensatie. Zo'n situatie willen potentiële investeerders en exploitanten van kerncentrales voorkomen.

De onderzoekers schrijven dan ook dat bedrijven alleen investeren als er onder meer sprake is van voldoende maatschappelijk draagvlak en een stabiel politiek beleid ten aanzien van kernenergie. "Als één of meerdere van deze zaken niet op orde is, lijkt private financiering niet reëel", valt te lezen in het rapport.

Kosten ontmanteling ook voor overheid

Ook de verwerking van radioactief afval, de kosten voor eventuele extra veiligheidseisen en het betalen van de ontmanteling van de centrales zou voor rekening moeten komen van de overheid en de belastingbetaler. Dit alles zou per kerncentrale in de vele honderden miljoenen euro's kunnen lopen, schrijft Follow the Money. Die komen nog boven op de bouwkosten van vele miljarden.

Het is logisch dat investeerders garanties van de overheid vragen, concludeert het onderzoeksplatform. Maar het vormt wel een obstakel voor de komst van nieuwe kerncentrales.