Opiniemaker en ex-CDA-lid Sywert van Lienden ligt al enkele weken onder vuur. Dat komt doordat hij winst heeft gemaakt met de verkoop van mondkapjes aan de overheid terwijl hij beweerde er niets aan te verdienen. Er is geen enkele wet die dat verbiedt. Maar organisaties die hem sponsorden kunnen mogelijk wel misleiding claimen om hun geld terug te krijgen, zegt Lex de Jager, partner bij het Amsterdamse advocatenbureau Van Till, aan NU.nl.

Volg het nieuws rondom de omstreden mondkapjesdeal Ontvang meldingen bij belangrijke ontwikkelingen

Volgens De Jager zouden gedupeerden hun geld kunnen terugeisen via een burgerlijke rechtszaak. "Er kan in dit geval sprake zijn van dwaling. Hij heeft mensen misleid over zijn beweegredenen en op die grond kan er een rechtszaak gestart worden. Ik vind dat ze het zeker zouden moeten proberen."

Van Lienden werkte oorspronkelijk via de vereniging zonder winstoogmerk (vzw) Stichting Hulptroepen Alliantie om de overheid te voorzien van mondkapjes.

Later besliste hij om naast die stichting een bedrijf op te richten, volgens hemzelf omdat een bedrijf beter in staat is om risico's te nemen. Het is namelijk mogelijk dat hele pakketten mondkapjes moeten worden vernietigd omdat ze kwalitatief niet in orde zijn en een vzw kan dat financieel niet aan, aldus Van Lienden.

Coolblue verloor 400.000 euro aan stichting

De oprichting van dat bedrijf heeft hij echter stilgehouden voor het grote publiek en zijn donoren. De waarheid kwam een maand geleden naar buiten via de Volkskrant. Onder meer de webwinkel Coolblue pompte 400.000 euro in het project van Van Lienden. "Het was niet in me opgekomen dat dat geld zou kunnen worden terugbetaald, maar nu blijkt dat er achter onze rug een deal gedaan is via een commerciële bv", zei Coolblue-CEO Pieter Zwart daar eerder al over.

Hij is niet te spreken over die gang van zaken, maar weet nog niet of hij het geld wil terugeisen. "Moet dat niet ergens anders naartoe?", vraagt hij zich af. Ook de vrijwilligers van Van Liendens stichting voelen zich opgelicht en eisen dat hij het geld terugstort aan de overheid. Advocaat De Jager raadt hen dus aan om dat via de rechtbank te proberen.

Wet op oneerlijke handelspraktijken geldt hier niet

Strafrechtelijk kan Van Lienden echter niet vervolgd worden. "Behalve als bijvoorbeeld plots zou blijken dat hij valsheid in geschrifte heeft gepleegd, maar dat is nu niet het geval", zegt De Jager.

Er is in Nederland wel de Wet op oneerlijke handelspraktijken, maar die geldt alleen maar bij zaken waarbij een bedrijf een particulier misleidt. In dit geval gaat het over een privépersoon die mogelijk de overheid en enkele bedrijven heeft misleid. Daar kan die wet niet op toegepast worden, laat de Autoriteit Consument & Markt (ACM) weten aan NU.nl.

Vrijdag bleek ook uit een onderzoek van forensisch accountants dat er geen onregelmatigheden hebben plaatsgevonden in de deal tussen de overheid en het bedrijf van Van Lienden.